از اولين بيمارستان هايي كه داريوش به واسطه احداث آنها در سرزمين هاي باستاني تحت نفوذ ايران در كتيبه هاي مصري، لقب نيكو كار بزرگ را از آن خود كرد، تا بيمارستان افتخار آميز جندي شاپور در زمان ساسانيان و بيمارستانهاي مشهور قرون سوم و چهارم ايرانيان تا به امروز، تعريف بيمارستان بعنوان محل درمان بيماران ثابت بوده اما درباره اتاق هاي عمل همواره تغييراتي را در تعاريف، ظرفيت، جانمايي، اختصاصات، معماري داخلي، ارتباطات با ساير بخش ها، اندازه ها، پارت بندي هاي عملكردي، تجهيزات و منصوبات پزشكي و غير پزشكي ثابت و پرتابل شاهد بوده و هستيم. چگونگي طراحي فضاي نهايي اتاق هاي عمل، بدون آنكه چيزي فداي چيزي ديگر شده و قابليت اجرايي و نگهداري اين مجموعه را در طول بهره برداري، حفظ كند، اصلي ترين هدف سازندگان بيمارستان بوده است. اگر به تمامي پيچيدگي هاي ذكر شده در بالا، اهميت منظور كردن امكان توسعه در ابعاد گوناگوني كه بعضي از آنها هنوز در آن مقطع، كشف و يا اختراع هم نشده است بيافزاييم، سختي و جامع نگري الزامي كار بيشتر روشن خواهد شد.

اتاق هاي عمل در بيمارستان

اتاق هاي عمل را تا حدود دو دهه قبل به بالاترين طبقات ساختمان اصلي بيمارستان منتقل
مي كردند. دليل اين كار هم، دور بودن از مسير رفت و آمد عمومي، دور بودن از جريان هواي آلوده بين بخش ها ، نزديك تر بودن به دستگاههاي تهويه روي پشت بام كه به تهويه آسان تر و خطر خرابي كمتر و هزينه انتقال انرژي ارزان تر مي انجامد، بود.

اما امروزه تفكر طراحان بيمارستاني همگام با تبلور تجهيزات و تكنولوژي جديد و همچنين تغيير استانداردهاي درماني ، به ناچار تغييراتي را در جانمايي بيمارستان ها پديد آورده است. از جمله اين تغييرات اين است كه براي دسترسي آسان همه بخش ها به اتاق هاي عمل، اين مجموعه در طبقات مياني ساختمان اصلي گنجانده مي شود؛ همچنين وجود آسانسورهاي اختصاصي اتاق عمل و بالابرهاي ويژه براي منظورهاي مختلف، در كنار اتاق هاي عمل تقريبا ضروري است. نور آفتاب هم از فاكتورهاي مهمي است كه در طراحي فضاي اتاق هاي جراحي نبايد فراموش شود. با توجه به اينكه كشور ما در نيم كره شمالي زمين قرار دارد، براي برخورد نكردن با نور شديد آفتاب و استفاده از يك نور يكنواخت و ملايم در طول روز، اتاق هاي عمل بايد در ضلع شمالي ساختمان قرار گيرند؛ از ديگر مواردي كه بايد در جانمايي اتاق هاي عمل به آن توجه شود، امكان گسترش و تغييرات در آينده است كه هم از نظر ابعاد و هم از نظر به كارگيري تجهيزات جديد با كليه جوانب تاسيساتي مورد نياز آن روز، فضاي مورد نياز بايد در نظر گرفته شده باشد.

اجزاي داخلي در اتاق هاي عمل

اهميت عمليات ضد عفوني در اتاق هاي عمل با جان بيماران و ميزان موفقيت جراحي، پيوند ناگسستني دارد. به همين دليل در داخل مجموعه اتاق هاي عمل يك خط بندي و تقسيم بندي بر اساس سيكل كاري و نيز نوع ضد عفوني مورد نياز وجود دارد كه بايد با درك صحيح آن كادر بندي؛ اجزاي مختلف را در طراحي بر اساس آن در كنار هم قرار داد. اين خط بندي ها به شرح ذيل است:

1)    منطقه ورودي بيماران و كاركنان و وسايل: اين منطقه لزوما نياز به استريل ندارد و تنها رعايت تميزي بيشتر در آن كافي است. معمولاً اين منطقه را در طراحي ها با يك كريدور عريض و يا يك سالن 4*4 الي 5*8 (بستگي به تعداد اتاق هاي عمل و تعداد جراحي در ساعت پيك دارد) از ديگر قسمت هاي داخلي و خارجي اتاق هاي عمل جدا مي كنند. بهترين نوع طراحي اين منطقه به گونه اي است كه مسير رفت و آمد كاركنان و وسايل و بيماران، از قبل مشخص و مسير اين ترددها حتي الامكان يك طرفه باشد. در اين صورت مسير داخل به خارج و بالعكس از هم مجزا ولي در كنار هم هستند. اگر چنانچه آسانسورهاي اختصاصي براي اتاق هاي عمل وجود دارند، محل باز شدن در آنها همين منطقه خواهد بود. قسمت پذيرش بيماران، اتاق تعويض تخت بيماران، و در بعضي مواقع اتاق هاي مربوط به پرسنل اتاق عمل (رختكن ها، استراحت شيفت) در اين قسمت قرار دارند.

2)    منطقه داخلي تالار اتاق هاي عمل: اين منطقه همان منطقه تميز يا خطر زرد است. در طراحي ها، اين منطقه را به صورت يك سالن اصلي مستطيل يا دايره شكل در نظر مي گيرند كه مي تواند در تمامي اتاق هاي عمل و اسكراب به داخل آن باز شود. انبارهاي  وسايل و تجهيزات و نيز انبارهاي داروهاي مصرفي همگي در اين منطقه قرار دارند. اتاق منشي و اتاق گزارش نويسي پزشكان و بعضي مواقع اتاق هاي شست و شوي وسايل جراحي نيز بايد در اين منطقه منظور شوند.

3)    منطقه اصلي در تالار اتاق هاي عمل : اين منطقه را ناحيه سترون شده يا ناحيه ضد عفوني شده يا ناحيه خط قرمز مي گويند. همه چيز در اين منطقه بايد ضد عفوني شده باشد. تك تك اتاق هاي عمل در صورت امكان داراي سيستم سيركولاسيون هوا به صورت مستقل از ديگر فضاهاي بيمارستان و مجهز به فيلترهاي مختلف به خصوص «هپا» خواهند بود. در طراحي اين فضا بيشترين نقش مربوط به امور تاسيساتي خواهد بود. الزامات تاسيساتي در كف (مانند شبكه ارت زير كفپوش هاي كاندكتيو، بعضي از اتلت هاي گازهاي طبي از كف، شبكه برق مورد نياز تخت جراحي از كف) و همچنين نيازهاي تاسيساتي در بالاي سقف كاذب (شبكه گازهاي طبي، شبكه كانال هاي هدايت هواي سرمايش و گرمايش، شبكه هدايت گازها و بوهاي اتاق ، عمل به خارج يا اگزوز فن ها، شبكه برق روشنايي، شبكه برق مصارف تجهيزاتي، فضاي مورد نياز نصب پليت چراغ سيالتيك، و ...) به اجبار ارتفاع اين قسمت از بيمارستان را با ديگر نواحي بيمارستان متمايز مي كند. به همين دليل در جانمايي داخلي در تالار اتاق هاي عمل، از همان ابتداي طراحي بايد فضاي منطقه اصلي و يا استريل را در كل كار مشخص و مابقي قسمت هاي تالار اطاق هاي عمل و حتي مابقي بيمارستان را بعد از تعيين تكليف اين منطقه، تكميل و نهايي كرد.

4)    منطقه خروج كار كثيف از تالار اتاقهاي عمل: اين منطقه را راهرو آن استريل و يا راهرو دفع هم مي گويند. اصلي ترين نقش در كنترل آلودگي محيط و يا كنترل عفونت هاي بيمارستاني، را در شيوه طراحي و چگونگي استفاده از اين منطقه بايد جست و جو كرد. اين منطقه بهتر است به صورت يك كمر بند تمام اتاق هاي عمل را در گرفته، تا بتوانند ابزار و وسايل و مواد استفاده شده و يا زايد و نيز اقلام كثيف را از اين طريق از منطقه خط قرمز خارج كنند. در اين صورت ديگر فضاي اصلي اتاق عمل و منطقه خط قرمز محل عبور اجسام آن استريل نخواهد بود (چيزي كه بيش از 80 درصد بيمارستانهاي كشور در حال حاضر به آن مبتلا هستند) نكته مهم در طراحي اين منطقه الزام به رعايت فشار هواي كمتر از ناحيه استريل است، به صورتي كه اين راهرو نه تنها موجب ورود هواي كثيف خودش به منطقه قرمز نشود، بلكه خود به نوعي كمك سيستم سيركولاسيون مكانيكي تعبيه شده در تخليه هواي كثيف هم محسوب شود. در طراحي ها مي توان از اين محل به اتاق واشينگ و ديگر فضاهاي غير استريل تالار اتاق هاي عمل ورودي در نظر گرفت.

Hospital Accreditation standards in Iran
Accreditation of Intensive care unit (ICU) department  

Head of Department:

Authentication Circumstances for headship of the intensive care unit department, respectively priorities are as follows.
1. Having a graduate degree (Fellowship) or specialist of intensive care unit.
2. Having anesthesia expert Ph.D. or other clinicians linked with the type of ICU and having  at least 3 years experience in ICU.

Headnurse of department

Authentication Circumstances for headnurse of the intensive care unit department, respectively priorities are as follows.

1. Having at least a master's degree of nursing, (RN) degree and at least one year experience in the intensive care unit (ICU). in addition to degree of  spend at least 40 hours  general management courses and 40 hours of nursing management courses (courses approved by the Ministry of Health, Treatment and Medical Education) and spend supplementary professional courses for Intensive Care Unit (ICU) department.
2. Having at least a bachelor's degree in nursing. (RN) degree and spend professional courses for intensive care unit department and at least 3 years experience of working in intensive care units, in addition to degree of  spend at least 40 hours  general management courses and 40 hours of nursing management courses (courses approved by the Ministry of Health, Treatment and Medical Education).

3. Having at least a bachelor's degree in nursing, (RN) degree and at least 3 years work experience in the intensive care unit and pass supplementary professional courses for the Intensive Care Unit department.

4. Having at least a bachelor's degree in nursing, (RN) degree and pass supplementary professional courses for the Intensive Care Unit department and at least 3 years work experience in the intensive care unit.

Resident doctor
Intensive Care Unit (ICU) at all times of day and in all days of the week, including holidays and the working, resident anesthesiologist present in the department.

Charge nurse
Requirements for charge nurse in the intensive care unit, as follows:
1. Having at least bachelor of nursing degree, (RN) degree and at least one year of work experience in an intensive care unit and pass supplementary professional courses for the Intensive Care Unit department.
2. Having at least bachelor of nursing degree, (RN) degree and pass supplementary professional courses for the Intensive Care Unit department.

Policies and procedures

Collection or booklet of policies and procedures exist in the hospital, and personnel of department and different units Access to related issues.
1. Policies and procedures in all hospital are uniform format.
2. Policies and procedures are regularly a review.
3. The policies are Clarity defined.
4. The procedures are clearly defined.
5. The Collection or manual of policies and procedures have an exact contents.

6. The Collection or manual of policies and procedures have a defined index.

Policies and procedures in ICU

The following policies and procedures have been developed in compliance with the at least expected, personnel in performance of policies and procedures, those involved in the Preparation of the policy and method, employees aware of it and act accordingly.
1. Offer standard service at all hours of the day and on all days of the week, (including holidays and the working).
2. Drugs that nurse allow give to patient if needed drugs and the lack of immediate access to a doctor, without the pharmacopoeia. (content of drugs and the percentage of them, already documented and is available.)
3. The continuation of the optimal care of patients at the end of each work shift and delivery times.

4. The continuation of optimal care of patients with determination successor in cases where a person even to leave his post for short time.
5. At least five of the cases serious and common clinical practice guides. (guidelines approved by the Ministry of Health and Medical Education.)
6. Skin care and protection against pressure sores.
7. Control and pain relief.

8. Use of the chemical and physical containment devices.
9. Dialysis patients according to doctor's orders
10. Avoiding catheter and tubing connected to the wrong connection.(misconnection)

Acceptance and evaluation of the patient

The first assessment of the patient by the physician is carried out and complete the relevant forms, with the time limit specified by the hospital,.The timeframe first evaluation of the patient by the physician, for this section by the hospital specified (from the time of admission of patients in department, according nursing report to records at the patient's first medical directives.)
The first patient evaluation done by a physician within the limit time that hospital defined.

Hospital policy and its approach to ensure that history sheet compiled by the physicians developed within the time and staff act accordingly that exist in manual under which they act is hospital policies and procedures of the pattern is follow it.

If the first medical evaluation showed that the patient is at high-risk group, along with the measures necessary treatment, immediately applying for next visit if accepted by senior assistant or specialist and done visit applications.
If the first visit by a specialist at some hospitals is done, these measures will be considered points.

The first assessment done by nurses and completing the relevant forms, within the time limit specified by the hospital.The timeframe first evaluation period for this section by nurses, have been defined by hospital.
The first assessment of the patient by a nurse within the time set by the hospital.

Hospital defined policy and procedure regarding the completion of its first evaluation report compiled by nurses and nurses act based on the policy and procedures manual is hospital and of the pattern is follow.
During all phases of patient care, physician specified and all consultations, treatment care they need, he is done with the knowledge and coordination.
Hospital developed policy and its approach to ensure that all services and their implementation, treatment and care they need to inform the health care provider based coordination, compilation and its employees act in accordance with the manual of policies and procedures existing hospital and it follows the pattern

Note: doctor is the person who the patient is hospitalized in his service.
Hospital developed policies and procedures in regard to health care services and counseling to patients in emergency situations who have been formulated to act according to its employees. Individuals Involved in the performance of the policy and method, in the preparation of the company and its employees aware of it and act accordingly.
Note: For example employees to comply with policies and procedures, its pages copied from the handbook of policies and procedures to carry out the work at any time, based on the necessary knowledge and the score assigned act it gains.
Doctor examined patient's medications during acceptance and adds necessary medicine to Patient medication orders.

Evidence shows that physicians, patients taking drugs at admission to study and to continue, discontinue medications or decided and right in the patient document.
According to the patients admitted in the hospital characterized their need for palliative care and sedation, health, nutritional, social workers, health promotion, prevention and rehabilitation are given to patients in least possible time, the maximum receive needed services.

Nursing report
An intensive care nurse, continuity of care for the patient at the reception and will record the following:
1. The patient's current complaints and reason of his hospitalization
2. Time and date of acceptance patient's in department.
3. The results of evaluation of physical and mental health status of patients during acceptance. (Nursing assessment)

4. Curing plan and all reviews and tests requested by physicians.
5. Description and training provided to the patient and his entourage by nurse.
6. The method of patient entry to the hospital department (, for example, with wheelchair)

Note: If the patient has a decreased level of consciousness, it is not necessary to register the case.
Nurse who reception the patient in the department of hospital (first reception) have at least a bachelor's degree in nursing and a nurse keeps records contained in the standard.

Medical report
Doctor, after assessment and necessary measures, in the patient report provides the following:
1. The time and date of visit
2. All the results of the patient's history and perform a physical examination of the patient.
3. All orders, treatment, care and research and trials required.
4. The description of procedures and training provided to the patient and his entourage by doctor.

In case the unit needs to provide emergency care to patients, there is enough space around the beds so that a minimum distance at top and bedside by wall 70 cm and lower the wall the bed and a bed with a wall or other flat 140 cm and the minimum distance between two flat 140 cm, which allows and provides emergency services such as cardiopulmonary resuscitation – CPR for patient comfort.All UPS sockets are clearly marked.

Each bed has a nurse emergency call.

There are treatment rooms in department.

The isolation rooms for infectious patients exist in each department.
There is a separate room for mental illness requiring separation in department.
There is a storage room for keeping clean equipment.

Dirty tools not held in the clean room or in the vicinity of a clean environment. There is a storage room for dirty equipment.

Physical safety
Access to the Intensive care unit (ICU), controlled and enclosed.

Submitted by:

Dr.Maryam Tabatabaee

Anesthesiologist

Expert Accreditation Special Sections Shahid Beheshti University of Medical Sciences

استانداردهاي اعتبار بخشی بیمارستان در ایران

اعتباربخشی بخش مراقبتهاي ويژه ICU

رییس بخش:

شرايط احراز رياست بخش مراقبتهای ویژه، به ترتيب ارجحيت عبارت است از:

1- دارا بودن مدرك تكميلي )فلوشيپ( يا فوق تخصصي بخش مراقبتهاي ويژه

2- دارا بودن مدرك دكتراي تخصصي بيهوشي يا ساير متخصصان باليني مرتبط با نوع ICU و حداقل داشتن 3سال سابقه كار در بخش مراقبتهاي ويژه

سرپرستار بخش

شرايط احراز براي سرپرستار بخش مراقبتهای ویژه ICU ، به ترتيب ارجحيت عبارت است از:

1-  دارا بودن مدرك حداقل كارشناسي ارشد پرستاري، مدرک RN) )وحداقل یک سال سابقه كار در بخش مراقبت های ویژه( ICU ) به علاوه مدارك گذراندن حداقل40 ساعت دوره هاي مديريت عمومي و 40 ساعت دوره هاي مديريت پرستاري )دوره های مورد تأیید وزارت بهداشت،درمان وآموزش پزشكي( و گذراندن دوره هاي حرفه اي تكميلي بخش مراقبتهای ویژه((ICU

2- دارا بودن مدرك حداقل كارشناسي پرستاري، مدرک ( RN ) و گذراندن دوره هاي حرفه اي بخش مراقبتهای ویژه و حداقل 3 سال سابقه كار در بخش مراقبت های ویژه به علاوه مدارك گذراندن حداقل 40 ساعت دوره هاي مديريت عمومي و 40 ساعت دوره هاي مديريت پرستاري دوره های مورد تایید وزارت بهداشت،درمان وآموزش پزشكي

3- دارا بودن مدرك حداقل كارشناسي پرستاري، مدرک ( RN ) و حداقل سه سال سابقه كار در بخش مراقبت های ویژه و گذراندن دور ههاي حرفه اي تكميلي بخش مراقبتهای ویژه

4- دارا بودن مدرك حداقل كارشناسي پرستاري، مدرک ( RN ) و گذراندن دوره هاي حرفه اي تكميلي بخش مراقبتهای ویژه و حداقل يك سال سابقه كار در بخش مراقبتهای ویژه

پزشک مقیم

بخش مراقبتهای ویژه( ICU ) در تمام اوقات شبانه روز و در تمامی روزهای هفته اعم از تعطيل وغير تعطيل از حضور پزشك مقيم متخصص بيهوشي برخورداراست.

پرستار مسئول شيفت

شرايط لازم براي پرستاران مسئول شيفت در بخش مراقبتهای ویژه، عبارت است از:

1-  دارا بودن حداقل مدرك كارشناسي پرستاري، مدرک ( RN ) و حداقل یک سال سابقه كار در بخش مراقبتهای ویژه و گذراندن دوره هاي حرفه اي تكميلي بخش مراقبتهای ویژه.

2- دارا بودن حداقل مدرك كارشناسي پرستاري، مدرک ( RN ) و گذراندن دوره هاي حرفه اي تكميلي بخش مراقبتهای ویژه

خط مشی وروش ها

کتابچه یامجموعه خط مشی ها و روش ها در بیمارستان وجود دارد و كاركنان بخشها و واحدهاي مختلف به موضوعات مربوط به خود، دسترسي دارند:

1- خط مشی ها و رو شها در تمام بیمارستان دارای قالب یکسان و یکنواختی هستند.

2- خط مشی ها وروش ها به طور منظم بازنگری میشوند.

3- خط مشی ها به روشنی مشخص هستند.

4- رو شها به روشنی مشخص هستند.

5- كتابچه یامجموعه خط مشی ها و رو شها دارای يك فهرست دقیق است.

6- کتابچه یامجموعه دارای نمايه مشخص است

براي هر خط مشی و روش موارد ذيل بايد مشخص باشد:

1- نام دانشگاه

2- نام بيمارستان

3- عنوان / موضوع )مانند عناوینی که در استانداردهای اعتباربخشی ملی، در قسمت خط مشی ها و روش ها از بیمارستآن ها خواسته شده است(.

4- دامنه خط مشی و روش )مانند بخش یا واحد مربوطه یا در مورد خط مشی و روش هایی که برای کل بیمارستان یا  قسمت های خاصی مثلا بخش های ویژه موضوعیت دارد جلوی این مورد نوشته می شود کل بیمارستان یا بخش های ویژه و...(

5- كد خط مشي )بیمارستان می تواند با هر سیستم کدگذاری که انتخاب میک‌ند، خط مشی ها و رو شها را دسته بندی و قابل شناسایی نماید که می تواند مجموع های از حروف واعداد باشد که به عنوان مثال به حروف اول نام بیمارستان، بالینی یا غیربالینی بودن موضوع، بخش یا برنامه مربوطه و شماره خط مشی و روش مورد نظر اشاره نماید(.

6- تاريخ آخرين بازنگري )چون بازنگري ها بايد حداقل سالانه باشند، بنابراين اگر از تدوين يك خط مشي كمتر از يك سال گذشته باشد، وجود تاريخ آخرين بازنگري الزامي نيست. شايان ذكر است كه تمامي خط مشي ها و رو شها بايد حتما حداقل سالانه بازنگري شوند و حتي اگر پس از بازنگري مشخص شد كه نيازي به تغيير نيست، ذكر تاريخ بازنگري ضروري است(.

7- تاريخ آخرين ابلاغ )بايد بعد از تاريخ بازنگري باشد)(اگر خط مشی و روش ابلاغ نشده باشد، امتیاز صفر به آن داده میشود(.

8- تعاريف )درصورتیکه واژه ها یا اصطلاحات خاصی وجود دارند که به نظر می رسد اگر تعریف نشوند ممکن است از آ نها برداشت های متفاوتی شود، این قسمت تدوین میگردد و در غیر این صورت وجود آن ضروری نیست اما باید توجه داشت که در صورت تعریف کردن برخی واژه ها و اصطلاحات، لازم است یک تعریف واحد در کل بیمارستان ارائه شود ویک واژه در دو یا چند خط مشی، تعاریف متفاوتی نداشته باشد(.

9- خط مشي: در این قسمت لازم است نوشته شود چرا این خط مشی و روش نوشته شده است؛ بیمارستان با نوشتن و اجرای آن در پی دستیابی به چه هدفی است )در صورتیکه چرایی و هدف با هم نوشته شده باشند، قابل قبول است و لازم نیست کاملا تفکیک شوند( و سیاست بیمارستان در رابطه با موضوع مورد نظر چیست. ) به عنوان مثال در رابطه با رعایت بهداشت دست در بیمارستان، می توان نوشت : با توجه به)چرایی( لزوم پیشگیری و کنترل عفونت در بیمارستان و اعلام رعایت بهداشت دست به عنوان یک راه حل اثر بخش از سوی سازمان بهداشت جهانی و وزارت متبوع، بیمارستان با هدف پیشگیری __________از انتقال عفونت از بیماری به بیمار دیگر یا به کارکنان از طریق دست های آلوده،سیاست رعايت بهداشت دست ها در پنج موقعیت اعلام شده از سوی سازمان بهداشت جهانی و وزارت متبوع توسط تمامی کارکنان را، اتخاذ نموده است(.

10- مشخص کردن يك فرد كه پاسخگوي اجراي اين خط مشي مي باشد و روشی که وی با استفاده از آن اطمینان حاصل مینماید که خط مشی و روش مذکور اجرا میشود. )لازم به ذکر است که این شیوه شامل بررسی دوره ای روند اجرا ودادن بازخورد و تعامل با مجریان و ذ ینفعان جهت آگاهی از موانع احتمالی اجرا و برطرف کردن آ نها با بهره گیری از مشارکت و هم فکری آنان میباشد و به هیچ عنوان نباید جنبه بازرسی و مچ گیری داشته باشد و فقط به منظور تقویت کار تیمی و استفاده از خرد جمعی برای حل کردن مسائل است.(

11- روش با ذكر سمت و نقش افراد دخيل و مجریان در اجراي آن )بهتر است روش کار به صورت مرحله به مرحله 4،3،2،1 و... نوشته شود و لازم است ذکر شود که مراحل مختلف کارتوسط چه افرادی انجام می شود تا کارکنان در زمان اجرا دچار ابهام نشوند مگر آن که چند مرحله پشت سر هم توسط یک فرد انجام میشود و کاملاً مشخص است که در این صورت تکرار آن ضرورت ندارد. بدیهی است که منظور مشخص بودن سمت افراد است نه نام آن ها(.

12- امکانات و تسهیلات مورد نیاز و چک لیست کنترل آن )تدوین این قسمت ضروری نیست(.

13- جدول اسامي. شامل اسامي تهيه كنندگان، تایيد كننده و ابلاغ كننده با ذكر سمت آنها و درج امضای تمامي افراد مذكور

14- شماره صفحات

15-منابع )در مواردی که کاملا اجرایی است و استفاده از منابع علمی موضوعیت ندارد، در این قسمت نوشته می شود، تجربه بیمارستان(.

16- استفاده از فونت، اندازه و فرمت یکسان برای نوشتن خط مشی ها و روش های بخش ها و واحدهای مختلف )به عنوان مثال در تمام موارد برای مشخص کردن قدم های مختلف روش،از اعداد یا گوی استفاده شود و اندازه عناوین اصلی و فرعی در تمام موارد یکسان باشند(.

تذكر: تاييد كننده يا تاييدكنندگان ) مي تواند يك شورا، كميته و... باشد( بايد بالاترين صلاحيت واطلاعات علمي و تجربي را در آن موضوع داشته باشند.

خط مشی وروش های بخش ICU

خط مشي و روش های ذیل با رعايت حداقل هاي مورد انتظار تدوين شده است، افراد دخیل در اجراي خط مشی و روش مذكور، در تهیه آن شركت داشته و كاركنان مربوطه از آن آگاهی داشته و براساس آن عمل مي نمايند.

1- ارائه خدمات استاندارد در تمام ساعات شبانه روز و در تمام روزهای هفته )اعم ازتعطیل و غیرتعطیل(

2- داروهایی که پرستار مجاز است در صورت نیاز و عدم دسترسی فوری به پزشک، بدون دستور دارویی مستند پزشک، به بیمار بدهد.)فهرست این داروها و دوزمجازآنان، از قبل در بخش مستند شده و موجود است(. Standing order

3- استمرار مراقبت مطلوب از بیماران در انتهای هر نوبت کاری و زمان تحویل نوبت

4- استمرار مراقبت مطلوب از بیماران با تعیین جانشین در مواردی که فرد حتی به مدت کوتاه محل خدمت خود را ترک می نماید.

5- راهنماهای طبابت باليني حداقل درپنج مورد از حالات وخيم و شايع )راهنماهای مورد تایید وزارت بهداشت،درمان وآموزش پزشكي(

6- مراقبت پوست و حفاظت در برابر زخم هاي فشاری

7- کنترل و تسکین درد

8- استفاده از ابزارمهار فیزیکی و شیمیایی

9- دياليز بيماران براساس دستورات پزشك

10-اجتناب از اتصال نادرست كاتتر و لوله هاي متصل به بيمار (misconnection )

پذیرش در بخش و ارزیابی بيمار

اولين ارزیابی بيمار توسط پزشک و تکمیل فرمهای مربوطه، در محدوده زمانی که توسط بیمارستان مشخص شده است، انجام می گیرد.

محدوده زماني اولين ارزيابي بيمار توسط پزشك، براي اين بخش بوسيله بيمارستان، مشخص شده است )از زمان پذیرش بیمار در بخش مطابق گزارش پرستاری تا ثبت اولین دستورات پزشکی در پرونده بیمار)

اولین ارزیابی بیمار توسط پزشک در محدوده زمانی تعیین شده توسط بیمارستان انجام می شود.

بیمارستان خط مشی و روش خود را جهت اطمینان از اینکه برگه شرح حال توسط پزشک معالج در محدوده زماني تعيين شده تكميل ميگردد تدوین نموده و کارکنان براساس آن عمل میک‌نند که در کتابچه خط مشی ها و روش های بیمارستان موجود است و از الگوی آن تبعیت می نماید.

در صورتی که اولین ارزیابی پزشکی نشان داد که بیمار در گروه پر خطر قرار دارد، همزمان با انجام اقدامات درمانی ضروری، فورا درخواست ویزیت بعدی توسط دستیار ارشدیا پزشک متخصص صورت پذیرفته و ویزیت مورد درخواست انجام میگیرد.

در صورتی که در برخی بیمارستآ نها اولین ویزیت توسط پزشک متخصص صورت بگیرد، این سنجه امتیاز کامل خواهدگرفت.

اولين ارزیابی بيمار توسط پرستار و تکمیل فر مهای مربوطه، در محدوده زمانی که توسط بیمارستان مشخص شده است،انجام می گیرد.

محدوده زماني اولين ارزيابي بيمار توسط پرستار براي اين بخش بوسيله بيمارستان، مشخص شده است.

اولین ارزیابی بیمار توسط پرستار در محدوده زماني تعيين شده توسط بیمارستان انجام مي شود.

بیمارستان خط مشی و روش خود را در خصوص تکمیل گزارش اولین ارزیابی بیمار توسط پرستار تدوین نموده و پرستاران براساس آن عمل می نمایند که در کتابچه خط مشی ها و روش های بیمارستان موجود است و از الگوی آن تبعیت میک‌ند.

در طی کلیه مراحل مراقبتی بیمار، پزشک معالج بیمار مشخص شده و همه مشاوره ها، درمآ نها ومراقبتهای لازم، با اطلاع و هماهنگی وی انجام میپذیرد.

بیمارستان خط مشی و روش خود را جهت اطمینان از اینکه همه مشاوره ها و اجراي آنها، درمآ نها و مراقبتهای لازم، با اطلاع وهماهنگي پزشك معالج صورت ميگيرد، تدوین نموده و کارکنان براساس آن عمل می نمایند که در کتابچه خط مشی ها و روش های بیمارستان موجود است و از الگوی آن تبعیت میک‌ند.

تذکر: پزشک معالج فردی است که بیمار در سرویس وی بستری شده است.

بيمارستان خط مشي و روش خود رادر خصوص انجام خدمات مراقبتی درمانی و مشاوره ای به بیماران بستری در بخش که دچار شرایط اورژانسی شده اند، تدوین نموده وکارکنان براساس آن عمل میک‌نند. افراد دخیل در اجراي خط مشی و روش مذكور، در تهیه آن شركت داشته و كاركنان مربوطه از آن آگاهی داشته و براساس آن عمل مي نمايند.

تذكر: به عنوان مثال پرسنلی كه براي تبعيت از خط مشی ها و روش ها، صفحات مربوط به خود را از كتابچه خط مشی ها و روش ها كپي گرفته تا در هر بار انجام کار، براساس آن عمل كند آگاهي لازم را دارد و امتياز مربوط به آن را كسب ميكند.

پزشک معالج داروهای در حال مصرف بیمار را در هنگام پذیرش در بخش، مورد بررسی قرارداده و داروهای لازم را به دستورات دارویی بیمار اضافه مینماید.

شواهد و مستندات نشان مي دهند پزشك معالج، داروهاي در حال مصرف بيمار را در هنگام پذيرش، بررسي و در مورد ادامه، قطع داروها و يا انجام مشاوره تصميم گيري كرده ودربرگه دستورات پزشكي بيمار مستند مي نمايد.

در بیمارستان با توجه به وضعیت بیماران بستری در هنگام پذیرش، نیاز های آنان به خدمات تسکینی و آرامبخشی، درمانی، تغذیه ای، مددكار اجتماعي، ارتقاي سلامت پيشگيري وبازتواني مشخص میشوند تا بیماران درحداقل زمان ممکن، حداکثر خدمات مورد نیاز را دریافت نماید.

گزارش پرستاری:

یک پرستاربخش مراقبتهای ویژه، بیمار را در بخش پذیرش نموده و جهت تداوم مراقبت موارد زیر را ثبت مينماید:

1- شکایت فعلی بیمار و دلیل بستری شدن وی

2- ساعت و تاریخ پذیرش در بخش

3- نتایج حاصل از ارزیابی وضعیت سلامت جسمی و روحی بیمار در هنگام پذیرش )ارزیابی پرستاری(

4- برنامه درمانی وکلیه بررسی ها و آزمایشهای درخواست شده توسط پزشک معالج

5- توضیحات و آموزش های ارائه شده به بیمار و همراهان وی توسط پرستار

6- نحوه ی ورود بیمار به بخش )به طور مثال با صندلی چرخ دار(

تذکر: در صورتیکه بیمار دچار کاهش سطح هوشیاری باشد، ثبت این دو مورد لازم نیست.

پرستاري كه بيمار را در بخش پذيرش مينمايد )اولين پذيرش(، حداقل داراي مدرك كارشناسي پرستاري است و موارد مندرج در استاندارد را در گزارش پرستاري ثبت مينمايد.

گزارش پزشکی:

پزشک معالج، پس از انجام ارزیابی ها و اقدامات لازم، موارد زیر را در پرونده بیمار ثبت مینماید:

1- ساعت و تاریخ انجام ویزیت

2- تمام نتایج حاصل از اخذ شرح حال و انجام معاینه بالینی بیمار

3- تمام دستورات درمانی و مراقبتی و بررسی ها و آزمایشهای لازم

4- توضیحات و آموز شهای ارائه شده به بیمار و همراهان وی توسط پزشک معالج

ارزیابی و مراقبت مستمر از بیمار

پزشکان، پرستاران و سایر افرادی که در فرآیند مراقبت از بیمار، با پزشک معالج وی همکاری میک‌نند، به منظور تجزیه وتحلیل، یکپارچه نمودن و استمرار ارزیابی هاو مراقبتها، با یکدیگر مشارکت مینمایند.

خط مشي و روش برای مراقبت هماهنگ و یکپارچه و مستمر از بیماران در بخش موجود می باشد و براساس آن عمل

میشودو افراد دخیل در اجراي خط مشی و روش مذكور، درتهیه آن شركت داشته و كاركنان مربوطه از آن آگاهی داشته و براساس آن عمل مي نمايند.

کارکنان درمانی واجد صلاحیت، ارزیابی مجدد بیمار را در فواصل زمانی مناسب انجام داده و نتایج را در پرونده بیمار، ثبت مینمایند:

1- پیشرفت برنامه مراقبتی طی 24 ساعت اولیه از زمان پذیرش توسط پرستار

2- ثبت روند مراقبت از بیمار توسط پرستار، حداقل یک بار در هر نوبت

3-ثبت علائم حیاتی، میزان جذب و دفع و... و پیگیری انجام به موقع آزمایشها و سایر اقدامات لازم، با توجه به برنامه و دستورات مراقبتی بیمار، توسط پرستار

4-ثبت روزانه )در صورت لزوم وبا توجه به شرایط بیمار، در فواصل زمانی کوتاهتر( وضعیت بیمار، تغییرات برنامه مراقبت یا سایر موارد، توسط پزشک معالج

بيمارستان خط مشي و روش خود را برای اطمینان از آن که در روزهایی که پزشک معالج حضور ندارد، پزشک جانشین بیماران را ویزیت می نماید به نحوی که ویزیت درتمامی روزهای هفته اعم از تعطیل و غیرتعطیل صورت پذیرد، تدوبن نموده و افراد دخیل در اجراي خط مشی و روش مذكور، در تهیه آن شركت داشته و كاركنان مربوطه از آن آگاهی داشته

و براساس آن عمل مي نمايند.

بيماران از جهت مديريت درد و برطرف كردن نيازهاي تسكيني و آرام بخش، به طور مستمر ارزيابي و کنترل ميشوند.

خط مشي و روش مدون ارزیابی مستمر بیماران از نظر مدیریت درد و بر طرف كردن نيازهاي تسكيني و آرام بخشي، موجود است و افراد دخیل در اجراي خط مشی و روش مذكور،در تهیه آن شركت داشته و كاركنان مربوطه از آن آگاهی داشته و براساس آن عمل مي نمايند.

رعایت بهداشت دستها مطابق با پروتکل مصوب وزارت بهداشت،درمان وآموزش پزشكي انجام می گیرد.

بيمارستان براساس بخش نامه مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به شماره  409/10757د

 مورخ  12/6/1393 چك ليست از امكانات مورد نياز جهت رعايت بهداشت دستها راتهيه نموده است.

شواهد و مستندات نشان مي دهند كه اين بخش براساس چك ليست فوق، امكانات شستشوي دست ها را ارزيابي و فراهم ميكند.

شواهد نشان ميدهند كه بهداشت دست ها مطابق بخشنامه مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به شماره  409/10757د مورخ  12/6/1393 رعايت ميگردد.

تذکر: از میان پنج موقعیتی که در آن باید بهداشت دستها رعایت شود، دو مورد آن که عبارتند از قبل از پروسیجر تمیز و از بیماری به بیمار دیگر، در بخش های ویژه و دیالیز ضروری بوده و رعایت پنج مورد مطلوب است.

اقدامات مراقبتی، براساس برنامه ها و دستورات ثبت شده در پرونده انجام میشوند.

شواهد و مستندات نشان می دهند اقدامات مراقبتی پرستاری مطابق برنامه پرستاری ثبت شده انجام می شوند.

شواهد و مستندات نشان می دهند اقدامات مراقبتی براساس برگه دستورات پزشک انجام می شود.

در زمان ترخیص، برگه خلاصه پرونده به صورت کامل، خوانا و مطابق با خط مشی ها و رو شهای بیمارستان، تکمیل شده و نسخه ای از آن، به بیمار تحویل می گردد.

خط مشي و روش مدون جهت تکمیل، تحویل برگه خلاصه پرونده به صورت کامل، خوانا مطابق با مندرجات استاندارد 8-1 واحد مدارک پزشکی )مدیریت اطلاعات سلامت(، درزمان ترخیص به بیمار موجود است. و افراد دخیل در اجراي خط مشی و روش مذكور، در تهیه آن شركت داشته و كاركنان مربوطه از آن آگاهی داشته و براساس آن عمل مي نمايند.

تذکر: در صورتیکه بیمار با رضایت شخصی مرخص شود لازم است برگه خلاصه پرونده در خصوص اقدامات انجام شده به وی ارائه گردد.

در زمان ترخیص، پزشک معالج بیمار،آموزش های لازم در زمینه مراقبتهای پزشکی- تغذیه و مراقبت های لازم در منزل را به شیوه ای ساده و قابل درک به بیمار و همراهان وی ارائه نموده و در پرونده وی ثبت مینماید.

در زمان ترخیص، پزشک معالج آموزش های لازم را در خصوص میزان، مدت زمان و نحوه صحیح مصرف دارو-تغذیه و مراقبت های لازم در منزل به صورت مکتوب ) یک کپی از آن به امضای بیمار و پزشک درپرونده بیمار نگهداری می شود( به بیمار ارائه و به صورت شفاهی به زبان قابل درک به وی توضیح میدهد )با در نظر گرفتن داروهایی که بیمار قبل از بستری شدن در این بیمارستان مصرف مینموده است(

تذکر: ارزیابان محترم توجه داشته باشند که در بررسی مستندات و انجام مصاحبه در زمینه ی آموز شهای ضمن ترخیص توسط پزشک و پرستار، در هر مورد باید بررسی شود که آیا آموز شهاتوسط پزشک و پرستار به صورت جداگانه صورت گرفته است یا خیر و امتیاز مربوط به هرکدام بر این اساس در جدول مربوطه داده شود.

.

در زمان ترخیص، یکی از پرستاران،آموزش های لازم در زمینه مراقبت های پرستاری- تغذیه را به شیوه ای ساده و قابل درک به بیمار و همراهان وی ارائه نموده و در پرونده وی ثبت می نماید.

سنجه 1. در زمان ترخیص پرستار آموز شهای لازم را در خصوص مراقبتهای لازم در منزل از جمله مراقبت از زخم، محل جراحی و عضو آسیب دیده-تغذیه و آموزش های لازم را در خصوص میزان، مدت زمان و نحوه صحیح مصرف داروو آموزش های لازم را در خصوص پیگیری بعد از ترخیص با تاکید بر مواردی همچون زمان و مکان مراجعه بعدی، علائم و نشانه های هشدار دهنده که درصورت وقوع لازم است سریعا مراجعه شود، به صورت مکتوب ) یک کپی از آن به امضای بیمار و پرستاردر پرونده بیمار نگهداری میشود( به بیمار ارائه و به صورت شفاهی به زبان قابل درک به وی توضیح میدهد.

امکانات

كارکنان، امکانات لازم برای انجام وظایف مشخص شده را، در اختیار دارند.

مستندات نشان مي دهند بخش تمامي فرآيندهاي باليني و غير باليني خود را جهت دستيابي به اهداف مراقبتي بيماران و تامين ايمني بيمار و كاركنان و چك ليست كنترلي آن را مشخص كرده است.

فهرست و فلو چارت فرآيند هاي باليني و غير باليني اين واحد و چك ليست كنترلي در زمينه مراقبت از بيمار تامين ايمني بيمار وتامين ايمني كاركنان

كنترل سالم و آماده به كار بودن پنج مورد با اولويت امكانات و تجهيزات ضروري در فواصل زماني تعیين شده امکان دسترسی آسان به هر تخت و ارائه مراقبتهای اورژانسی مقدور است.

در موارد يكه نياز به ارایه مراقبتهاي اورژانسي به بيماران ميباشد فضاي كافي در اطراف تختها موجود است به نحوي كه حداقل فاصله از بالا و كنار تخت با ديوار 70 سانتي متر وپايين تخت با ديوار يا تخت ديگر 140 سانتي متر و حداقل فاصله بين دو تخت 140 سانتي متر است كه امكان ارائه خدمات اورژانسي مانند احیاء قلبي - ريوي بيمار را به راحتي فراهم ميسازد.

تذكر: بالقوه: باجابجاي ايمن و سريع )دركمتر از يك دقيقه( فضاي مورد نظر مطابق سنجه ايجاد شود. بالفعل : فضاي مورد نظر مطابق سنجه بدون جابجاي موجود است يا در صورت جابجاي فقط براي ايجاد 70 سانتي متر بالاي تخت است.

هر تخت یک سیستم فراخوان اضطراری پرستار دارد.

همه پریزهای یو.پی.اس به وضوح مشخص هستند.

تذكر : اين استاندارد توسط ارزيابي كه مسئول ارزيابي واحد مهندسي پزشكي یا تاسیسات است ارزيابي مي شود.

اتاق درمان در بخش وجود دارد.

در بخش اتاق ایزولاسیون برای جداسازی بیماران عفونی، وجود دارد.

اتاق ايزوله واجد شرايط مندرج در بخش نامه شماره191 /م مورخ 19/1/88 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و نامه شماره12105  /س مورخ29/1/1389 معاون محترم درمان و معاون محترم بهداشتي در بخش مراقبتهاي ويژه وجود دارد.

در بخش یک اتاق برای جداسازی بیماران اعصاب و روانی که نیازمند جداسازی میباشند، وجود دارد.

 اتاق نگهداری وسایل تمیز وجود دارد.

وسايل و ابزار كثيف دراتاق تميز يا درمجاورت فضاي تميز، نگهداري نمي شوند.

تذكر: مانند كمدي كه ملحفه ها و وسايل تميز در آن قرار گرفته اند.

اطاق نگهداری وسائل کثیف وجود دارد.

ایمنی فیزیکی

دسترسی به منطقه مراقبت از بیماران بخش مراقبتهای ویژه، کنترل شده و محصور است.

بیمارستان شرایطی را فراهم نموده که این بخش دارای فضای فیزیکی مشخص و مجزا از سایر بخشها و واحدها بوده و به عنوان گذرگاهی جهت دسترسی به سایر بخشها استفاده نمیشود.

تهیه و تنظیم:

دکترمریم طباطبایی متخصص بیهوشی کارشناس اعتباربخشی بخشهای ویژه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

تعریف بیمارستان

هدف ازطراحی بیمارستان ایمن بالابردن اگاهی وایجاد تغییرات موثری است که بااطمینان ازساختار فیزیکی جهت رفاه حال وحفظ جان بیماران وافراد شاغل درسیستم بهداشت ودرمان باید درنظرگرفته شود.لذاباید در ساخت وساز بیمارستانها به کمک مدیریت بحران وپدافند غیر عامل که درزمان خطروبلایا رخ میدهد بیمارستانها دارای امکانات لازم باشند .ضمنا عمده ترین فاکتور برای ساخت یک بیمارستان منابع مورد نیاز ازجمله جمعیت است.

در حالی که بیمارستان‌ها درگذشته آگاهانه جهت مصارف پزشکی، جراحی طراحی می‌‌شدند امروزه می‌توان شاهد تغییرجهت به سوی انسانگرایی در امکانات بیمارستانی بود. بیمارستانهای امروزی بیشتر به هتل شبیه هستند. وجود فضای اقامتی دارای اهمیت بیشتری نسبت به طرح‌های سرد بهداشتی در بیمارستانهای گذشته است.

مدت زمان بستری و اقامت بیمار به طور پیوسته کوتاهترمی‌شود و علاقه به اتاق‌های یک تختی یا دو تختی (در خصوص بیمارهای خصوصی) بیشتر شده است.

تعریف بیمارستان سازی

تعریفاولیه از مفهوم بیمارستان  سازی

بالاترین ضرورت طرح این مطلب٬ نشان دادن وجه تمایزات بیمارستان سازی به عنوان یک رشتهء تخصصی چند وجهی ٬ از دیگر رشته های صنعت ساختمان ٬ و تبیین گرایشات و اطلاعات تخصصی پزشکی و بیمارستانی مورد نیاز برای مثمر ثمر نمودن فعالیت های عمرانی بخش درمان در کشوراست.

.

قسمت بندی و تعیین محدوده
یک بیمارستان عمومی به بخشهای مراقبت، معاینه و درمان، انبار و محل نگهداری موقت زباله، اداری و فن آوری تقسیم می‌شود. قسمت‌های اقامتی و احتمالا بخش‌های آموزشی وپژوهشی و همچنین بخشهای حمایتی برای عملیاتهای خدماتی نیز در یک بیمارستان عمومی وجود دارند.

انواع بیمارستانها
بیمارستانها را می‌شود به گروههای زیر تقسیم کرد: کوچکترین (تا 50 تخت)، کوچک (تا 150 تخت) استاندارد (تا 600 تخت) و بزرگ. حمایت کنندگان مالی بیمارستانها ممکن است دولت، بنیادهای نیکوکاری یا خصوصی یا ترکیبی ازاینها باشند. بیمارستانها را می‌توان از جهت

نوع فعالیت به بیمارستانهای عمومی،تخصصی و دانشگاهی تقسیم کرد.

بیمارستانهای دانشگاهی

بیمارستانهای دانشگاهی با بیشترین ظرفیت خدماتی را می‌توان برابر با دانشکده‌های پزشکی و بیمارستانهای عمومی بزرگ دانست. آنها امکانات تشخیص ودرمانی گسترده‌ای دارند و به طور اصولی پژوهش و

آموزش را به پیش می‌‌برند.سالنهای سخنرانی و اتاقهای تشریح

بایستی طوری گنجانده شوند که فعالیت بیمارستان توسط ناظرین مختل نشوند. بخشها باید بزرگ باشند تا هم ملاقات کنندگان و هم ناظران را در خود جای دهند. امکانات و نیازهای ویژه بیمارستانهای پزشکی ایجاب می‌کند اتاقها به صورت ویژه‌ای طراحی شوند.

بیمارستانهای  غیردانشگاهی

بیمارستانهای غیردانشگاهی( خصوصی ) جهت رفاه حال مراکزاستانهاساخته میشوند.ظرفیت خدماتی این بیمارستانها بستگی به فعالیت ان مراکزداشته ومیتوان انهارا به گروهای مختلف با توجه به اعتباربخشی بیمارستان ان را دسته بندی کرد. امکانات تشخیص ودرمانی گسترده‌ای دربعضی ازاین مراکزوجوددارد . ضمنا خدمات رفاهی مناسب وخاصی به بیماران ارائه میگردد.

بیمارستان در ایران براساس ایین نامه وزارت بهداشت درمان اموزش پزشکی به 6 سطح تقسیم  می شود.

سطح 1/بیمارستان درمان بستر عمومی      مراکز بهداشتی درمانگاه

سطح 2/بیمارستان شهرستان های کشور     کمتر از 96 تخت خواب

سطح3/  بیمارستان ناحیه ای                   96  تا300 تخت خواب

سطح 4/ بیمارستان منطقه ای               300   تا600 تخت خواب

سطح 5/ بیمارستان قطبی                     600 تا 800 تخت خواب

سطح 6/بیمارستان کشوری                  800 تا1000 تخت خواب

مراکز بهداشتی که حداکثر توان بستری بیمار درزمان 24 ساعت را دارا باشند مانند : خانه های  بهداشت روستایی ودرمانگاههای شبانه روزی.

سطح 2/بیمارستان شهرستان های کشور     کمتر از 96 تخت خواب

این بیمارستانها بیشتر در شهرستانها با جمعیت کمتر ساخته می شوند و مبنای تخصیص ان درجه مرکزیت شهرستان در تقسیمات کشوری است .در این سطح  حداقل بخشهای ممکن منظور می گردد که {4} بخش تخصصی اصلی از جمله : بخش داخلی / جراحی / اطفال / زنان و زایما ن /است.

این نوع بیمارستانها درمرکز هر بلوک ناحیه ای احداث می شوند وعلاوه بر4 تخصص اصلی ویک بیمارستان عمومی تشکیل شده ودارای بخش اورزانس ویزه وبخش نوزادان نیز می باشد.ضمنا این نوع بیمارستانها معمولا بصورت تک تخصصی ارائه خدمات به بیماران رابرعهده دارند.

این نوع بیمارستان خود دارای مشخصات یک بیمارستان کامل عمومی و ناحیه ای است.معمولا این بیمارستان ها در مراکز استان منظور می گردند. اکثر بیمارستان های تهران در این سطح  قرار می گیرند.

سطح 4/ بیمارستان منطقه ای         300   تا600 تخت خواب

بیمارستان های فوق تخصصی دانشگاهی بزرگ در این سطح بوده که دارای خدمات فوق تخصصی بوده و مسئول ارائه خدمات و پذیرش بیماران از استانهای دیگر هستند .

سطح 5/ بیمارستان قطبی                  600 تا 800 تخت خواب

بیمارستان کشوری از مراکز مهم کشور بوده که ارائه کننده خدمات منحصر  بفرد و نادر فوق تخصصی است.این گونه از بیمارستانها در مرکز کشور قرار دارند.

سطح 6/بیمارستان کشوری            800 تا1000 تخت خواب

روابط فضایی در بیمارستان /  دیا گرام  جا یگیری  طبقات

اورزانس بیمارستان: بیمارستان باید 5% از کل مساحت ساخت خود رابه قسمت اورزانس اختصاص دهد.

تفکیک فضاها

قسمت پذیرش

نمونه یک اتاق عمل سرپایی در اورزانس

ابعاد درمانگاه دربیمارستان

●سرویس های بهداشتی:

در فضای ساختمان یک مطب وجود یک سرویس بهداشتی ضروری است. در این سرویس نیز می بایست تسهیلات لازم درقالب توالت فرنگی و دستگیره های مورد نیاز برای بیمارانی که دچار معلولیت جسمی بوده و یا به جهت دردهای مفاصل پا امکان استفاده از توالت های معمولی برایشان وجود ندارد، در نظر گرفته شود.

یک بیمارستان دارای سیرکولاسیون  فضا بندی زیر می باشد

مفهوم طرح ریزی

موقعیت: محل پروژه باید دارای فضای کافی برای بخشهای اقا متی مستقل و دپارتمانهای مختلف بیمارستان باشد. بایستی در منطقه ای آرام باشد و در آینده نیز احتمال ساخت و ساز در اطراف آن وجود نداشته باشد مگر اینکه توسط  محلهای مجاور تفکیک شده

باشد.  تجهیزات نبایستی بر اثر مه گرفتگی، باد شدید، گرد و غبار،دود، بو و حشرات آسیب ببیند. زمین نباید آلوده باشد و برای گسترش فضا، زمینهای آزاد اطراف نیز در نظر گرفته شوند.

لوازم سرگرم کننده:

مراجعین یک مطب پزشک و یا یک مرکز درمانی می بایست مدت زمانی که معمولا چندان هم کوتاه نیست را برای مراجعه به انتظار سپری کنند. گذشت این مدت زمان هنگامی قابل تحمل تر می شود که افراد به کاری سرگرم باشند. به عنوان مثال تماشای برنامه های تلویزیونی که بر روی دیوار نصب شده و یا در گوشه ای قرار گرفته یا گوش دادن به موسیقی متن ملایم و آرامبخش و یا رادیو و همچنین حل جدول و مطالعه مجله و یا روزنامه می تواند از جمله این سرگرمی ها باشد.

رودی بیمارستان

ورودی بیمارستان بایستی به وضوح قابل تشخیص و برای تازه واردها جلب توجه نماید . اگر ورودی مستقیمآ از پیاده رو یا خیابان به  سرسرای بیمارستان با شد این موضوع اهمیت بیشتری دارد . در بیمارستا نهایی که ابتدا ورود در محوطه خصوصی بیمارستان می باشد نیز ٬ درب ورود به این محوطه بایستی کاملآ  واضح باشد. نبایستی رنگ و نمای این  ورودی ها برای مراجعه کننده گان بی اهمیت تلقی شود . تعبیه  رمپ های ورود خودرو و بیمار در این ورودی ها  اجباری و از ملزومات میباشد . زیبایی ورودی بیمارستان به آن است که کمتر شبیه به بیمارستان و بیشتر شبیه ورودی یک هتل مرتب و تمیز بوده باشد. احترام به بیمار و همراهان انها  در مبلمان شهری و داخلی قسمت ورودی بیمارستان بایستی کاملآ هویدا باشد. رنگ و نوع و تعداد و آرا ستگی این لوازم از منظر استفاده بهینه مراجعه کنند گان بایستی دیده و انتخاب گردند. بکارگیری پرسنل منظم و به خصوص میانسال در اولین برخورد و ورود بیمار ٬ بسیار مهم و در پایین آوردن نارضایتی ها موثر است.

مسیریابی

برای جلوگیری از انتقال میکروب بر اثر تماس، فعالیتهای مختلف جداگانه‌ای می‌‌بایست صورت گیرد. سیستم تکراهرویی که در آن بیماران جراحی شده و بیماران آماده جراحی، کارکنان آماده جراحی وکارکنان پس از انجام عمل و حمل وسایل تمیز و کثیف از یک راهرو استفاده می‌کنند دیگراستاندارد نیست. بهتر است سامانه دو راهروی داشته باشیم که در آن بیماران و کارکنان یا بیماران و وسایل غیر تمیز از یکدیگر جدا باشند. هنوز بهترین نوع این موارد مشخص نشده است و بنابراین به صورت جداگانه در نظر گرفته می‌شوند. یک راهبرد موثر، جداکردن جریان بیماران از محل کار مورد استفاده کارکنان گروه جراحی است.

رنگ پوشش ها:

هنگامی که در مورد رنگ یک فضا بحث می کنیم، تنها به رنگ سطوح ثابت آن مکان یعنی دیوارها، درها و کف محدود نمی شود بلکه پا لت رنگی یک محیط تمام رنگ های به کار رفته در لوازم و سطوح را در بر می گیرد لذا برای انتخاب لوازم دکوراسیونی و کاربردی، علاوه بر موارد لازم جهت در نظر گرفتن نوع کاربرد آنها، به زیبایی ظاهری و رنگ شان نیز توجه کنید زیرا همان طور که میدانید رنگ تاثیر مستقیمی بر روی روحیه افراد می گذارد. بنابراین در چنین مکان ها یی از رنگ های شاد، ملایم و آرام بخش استفاده کرده و از به کار بردن رنگ های افسرده کننده و حتی تند صرف نظر کنید به عنوان مثال بهترین انتخاب برای پا لت رنگی محیط های درمانی رنگ های سبز، سبزآبی، آبی کمرنگ، آبی سبز، صورتی کمرنگ، گلبهی، کرم، لیمویی و یا تلفیقی از آنها با هم است ولی برعکس کاربرد رنگ های بنفش، خاکستری، قهوه ای،مشکی و مانند اینها هرگز توصیه نمیشود.

●پوشش های فضا:به طور کلی برای پوشش سطح دیوارهاو کف یک محیط درمانی که انواع و اقسام آلودگی ها و میکروب ها در آن وجود دارند،قابل شست وشو بودن، از جمله مهم ترین و ضروری ترین خصوصیت موردنیاز محسوب می شود. بنابراین طبیعی است که کاربرد رنگ های پلاستیکی و همچنین کاغذهای دیواری برای اغلب مکان ها رد خواهد شد مگر آنکه کاغذ دیواری تا حدودی قابل شست وشو بوده و در سطح بالای دیوار و دور از دسترس همگان به کار برده شده باشد و فضای زیرین آن را پوششهای قابل شست وشویی مانند رنگ های روغنی و یا د یوا رپوش های پلاستیکی و یا سنگ و سرامیک در برگرفته باشند.

البته رعایت این موضوع در مورد مطب های پزشکان به اهمیت اتاق انتظار در مراکز درمانی بزرگ مانند بیمارستان ها و درمانگاه ها نیست. در میان رنگ ها نیز رنگ روغنی آن هم از نوع براق تر مناسب ترین انتخاب رنگی جهت پوشش دیوارهای این قبیل مکان ها است. زیرا هر چه میزان رنگ روغنی براق نسبت به مات بیشتر باشد، سطح صیقلی تر بوده و در نتیجه شست و شوی آن راحت تر امکان پذیر خواهد بود.

درها:
در طراحی درها بهداشت باید در نظر گرفته شود. لایه سطحی در بایستی دارای مقاومت بلند مدت دربرابر نظافت مداوم توسط تمیزکننده‌ها و میکروب کشها باشد و بایستی طوری طراحی شودکه مانع انتقال صدا، بوهای نا مطبوع و جریان هوا باشند. درها نیز بایستی دارای همان استاندارد عایق بندی در برابر صدا باشد که دیوارهای اطراف از آن برخوردارند. چوب دوروکشه در باید حداقل توانایی کاهش صدا تا25 دسی بل را داشته باشد. ارتفاع دقیق دربها به نوع و عمل آنها بستگی دارد.
درهای معمولی m 20/2 -10/2
دروازه‌های عبور وسایل نقلیه m 50/2
ورودی انتقالات m 80/2- 70/2
حداقل ارتفاع درجاده‌های ورودی m 50/3

نوع دیوار

ابعاد پنجرهها:
ابعاد پنجره ها در اتاقهای بستری متناسب با شرایط اقلیمی باشد. در اقلیم های گرم و مرطوب، گرم و خشک و سردابعاد پنجره کوچک انتخاب شود.
سطح پنجره از 20 % سطح دیواری که دارای پنجره است، بزرگترتباشد.
در اقلیم معتدل و بارانیابعاد پنجره ها می تواند بزرگتر انتخاب شود.(حدود 30 درصد سطح دیواری که داراینجره است).

مکان پنجرهها:
در اتاق های بستری چند تختخوابی که تختخواب های بیماران روبروی یکدیگر هستند محل پنجره در وسط اتاق،روبروی در ورودی اتاق باشد، تا هر دو دسته بیماران اتاق بتوانند براحتی منظره بیرون را تماشا کنند.
در اتاق های بستری یک یا دو و سه تختخوابی که تمام تخت های بستری در یک طرف قرار دارند مکان پنجره هادر پایین تخت های بیماران روبروی در ورودی اتاق قرار گیرد، از ایجاد پنجره پشت سربیماران خودداری شود.

جلوگیری از تابش آفتاب:
امکانات بسیاری در طراحی پوسته خارجی بنا وجود دارد که بتوان از تابش مستقیم آفتاب به داخل اتاق های بستری جلوگیری کرد. جلوگیری از تابش آفتاب در داخل اتاق های بستری در اقلیم های گرم و مرطوب و گرم و خشک واجب است علاوه بر آسایش بیماران، درمصرف انرژی نیز صرفه جویی می شود.

نوع باز شوی پنجره ها:
برای استفاده از تهویه طبیعی ، پنجره ها به گونه ای طراحی شود که بتواند به مقدار کمی باز شده و در همان موقعیت قفل شود مقدار باز کردن پنجره ها و قفل آن بایدتوسط پرستاران بخش انجام گیرد.

اشکال ساختمانی درمانگاه بیماران سرپایی:
محل درمان بیماران سرپایی دارای اهمیت ویژه‌ای است. جداسازی مسیر بیماران سرپایی و بیماران بستری شونده باید در اوائل برنامه ریزی مدنظر قرار گیرد.با این حال راه دسترسی به دپارتمانهای پرتو ایکس و جراحی بایستی نزدیک باشد. امور مربوط به بیماران سرپایی هر روز مهمتر می‌شوند. بنابراین به اتاق‌های انتظار بزرگتر و اتاقهای درمان بیشتری نیاز است.

راهروها:

راهروها باید برای بیشترین جریان گردشی طراحی شوند. در کل، راهروهای دسترسی بایستی حداقل دارای 50/1 متر پهنا داشته باشند. راهروهایی که بیماران را با تخت متحرک جابجا می‌کنند باید حداقل دارای پهنای موثر 25/2 متر باشند. سقف معلق در راهروها می‌توانند تا 40/2 متر ارتفاع داشته باشند. پنجره‌های نورگیر و هواگیر نبایستی بیش از 25 متر از یکدیگر فاصله داشته باشند. پهنای مفدار راهروها نباید توسط برآمدگیهای دیوار، ستونها و عناصر دیگر ساختمان مختل و محدود شود. در را هروهای بخش باید با توجه به مقررات داخلی در برای خروج دودسیگار تعبیه شود.

پله ها:
به خاطر دلایل سلامتی، پله‌ها بایستی طوری طراحی شوند که در مواقع لزوم ظرفیت تمام گردش عمومی را داشته باشند البته مقررات ساختمان سازی ملی نیز بایددر نظرگرفته شوند. پلکانها باید در هر دو طرف نرده داشته باشند و بدون بر آمدگی پیشبنباشند(بدون لبه برآمده) پله‌های پیچ دار (حلزونی) نمی‌توانند در مقررات مربوط به پله‌ها گنجانده شوند.پهنای موثر عرض پله‌ها و پاگردها باید حداقل دارای 50/1 مترباشند واز50/2 متر تجاوز نکنند. درها نباید پهنای مفید پاگردها را اشغال ومحدودکنند و با توجه به مقررات بیمارستان، درهای رو به راه‌پله باید به طرف خروجی بازشوند. می‌توان پله‌هایی با ارتفاع m m170 داشت و حداقل عمق پاگذار آن mm280 باشد. بهتر است نسبت ارتفاع/ عمق پاگذار 300تا150 میلی متر باشد.

تاسيسات بيمارستاني:

سيستم ساكشن و گازهاي مركزي

كپسول اكسيژن

دستگاه ساكشن مستقل

سيستم كنسول

برق شهر و كابل كشي مناسب با مراعات استانداردهاي محافظتي

برق اضطراري

آب شهري و ذخيره

تلويزيون مدار بسته

مراعات ضوابط بهداشت محيط و بهداشت عمومي

آلارم و حفاظت در مقابل آتش سوزي و حوادث غير مترقبه

سيستم پيج و اطلاع رساني مداوم و مناسب شامل كد اعلام وضعيت اضطراري و درخواست كمك

اتاقهای جراحی اصلی

تعدادی اتاق ملزومات و کار در مجاورت مستقیم اتاق جراحی هستند. اتاق جراحی باید به گونه‌ای طراحی شود تا هر چه بیشتر به شکل مربع شباهت داشته باشد تا کار در هر جهت از تخت جراحی به راحتی انجام گیرد. اندازه مناسب می‌تواند 50/6 × 50/6 متر با ارتفاع 3 مترو اضافه ارتفاع 70/0m برای تهویه و خدمات دیگر باشد. اتاقهای جراحی بهتر است یکسان باشد تا حداکثر انعطاف پذیری را داشته باشند و عملها روی میز قابل حملی صورت گیردکه بر روی پایه‌ای ثابت در وسط اتاق سوار شده باشد. نور طبیعی از نظر روانشناختی دارای امتیاز خاصی است که جلوگیری از آن تقریبا غیر ممکن می‌‌نماید. واگر هم امکان آن وجود داشته باشد باید سیستمی وجود داشته باشدکه به طور کامل جلوی نفوذ این نوررا بگیرد.

جهت:
بهترین جهت برای اتاق درمان و جراحی بین شمال غربی و شمال شرقی است. نمای بخش پرستاری در جهت جنوب به جنوب شرقی مناسب است آفتاب صبحگاهی دلپذیر، گرمای کم،مزاحمت کم نور آفتاب (احتیاج به تاریک کردن اتاق نیست)، هوای ملایم در عصر ها،اتاقهایی که رو به شرق و غرب هستند به نسبت دارای آفتاب گیری بیشتر هستند اگر چه ازآفتاب زمستانی بهره کمتری می‌‌برند. جهت بخشهای بیمارستان که دارای اقامت متوسط کوتاهی هستند مهم نیست برخی مقررات انظباطی تخصصی حکم می‌کنند که بیماران در معرضنور مستقیم خورشید قرار نگیرند که اتاقهای رو به شمال برای بیماران مناسباست.

اتاق بیهوشی

اندازه اتاق بیهوشی باید تقریبا 80/3×80/3 متر باشد و درهای آن نیز کشویی و برقی باشد و به اتاق عمل باز شوند(پهنای 40/1 متر)این درها باید دارای دریچه و شیشه‌ای باشند تا بتوان با اتاق جراحی ارتباط تصویری داشت. اتاق بایستی مجهز به یخچال ،سینک آب ،لوله دستشویی و آبکشی، کابینت جهت نگهداری لوله هلی جراحی ،اتصالات تجهیزات بیهوشی. برق اضطراری باشد

اتاق ترخیص بیهوشی:
این اتاق به اتاق بیهوشی شباهت دارد در ورودی به راهروی کاری باید لولایی و بدون چفت باعرض 25/1 متر باشد

اتاق شستشو:
تقسیم اتاق شستشو به بهداشتی ومعمولی ایده ال است اما از نقطه نظر بهداشت یک اتاق تکی کافی است. حداقل پهنای اتاق باید80/1 متر باشد. برای هر اتاق جراحی بایستی سه دست و صورت شویی (سینک) که آب را به اطراف نمی‌پاشد وجود داشته باشدکه از طریق پدالهای پایی کنترل شوند .بایستی دارای دریچه دید باشند و اگر هم برقی هستند بایستی با پدالهای پایی باز شوند. اگر صرفه جویی در الویت دارد می‌توان از درهای لولایی چرخش استفاده کرد.

استریل‌سازی مرکزی
این مکان جایی است که تمام ابزار بیمارستان را آماده می‌کند. بیشتر این وسایل توسط دپارتمان جراحی (40%) ودر نزدیک مراقبتهای ویژه، جراحی و داخلی (هر کدام 15%) استفادهمی‌شود. به همین دلیل اتاق استریل‌سازی و مرکزی بایستی در نزدیکی این حوزه‌هایتخصصی قرار گیرد توصیه می‌شود که مکانهای استریل‌سازی در جاهایی که دارای رفت‌وآمدکم (انسان و مواد) است قرار گیرند. تعداد استریل‌سازها بستگی به بزرگی بیمارستان ودپارتمانهای جراحی دارد و ممکن هست مساحت تقریبی 120-40 متر مربع را اشغال کنند.

اتاق اشیاءاستریل:

اندازه این اتاق دارای انعطاف پذیری بیشتری است اما بایستی به اندازه کافی فضای قفسه و کابینت وجود داشته باشد و بتوان به طور مستقیم از اتاق عمل به آن دسترسی داشت. به ازای هر اتاق عمل اشیاء استریل به مساحت تقریبی ده متر مربع نیازاست.

اتاق زیر مجموعه استریل:
این اتاق را می‌توان مستقیم یا غیر مستقیم به بخش استریل اتاق عمل مرتبط کرد. این اتاق شامل یک بخش بهداشتی برای اشیاء استریل شده و یک بخش معمولی برای اشتباه غیر استریل است. تجهیزات آن بایستی شامل سینک، سطح انبار، سطح کار و استریل کننده‌های بخار باشد. وصل کردن یک اتاق زیر مجموعه استریل (ساب استریل) به چندین اتاق عمل می‌تواندمشکلات بهداشتی بوجود آورد که این کار نباید صورت گیرد. توجه داشته باشید که ابزارجراحی در واحد استریلیزه مرکزی آماده می‌شوند که خارج از محوطه جراحی قراردارد.

اتاق تجهیزات:
اگر چه دسترسی مستقیم به اتاق عمل ارجح است این کار همیشه ممکن نیست اگر دسترسی مستقیم امکان‌پذیرنباشد اتاق تجهیزات بایستی تا حد امکان نزدیک اتاق عمل باشد تا مدت انتظار کمترشود. اتاقی به اندازه 20متر مربع باید در نظر گرفته شود.

موقعيت و تناسب بخش CCU از نظر ارتباط با ساير بخشهاي بيمارستان

مساحت زير بنا سهم هر تخت و مراعات استاندارد مربوط به فضاي هر تخت – مراعات استاندارد فضاهاي بينابيني و استاندارد درب هاي ورودي و آسانسور

. ايستگاه پرستاري بايد به همه تختهاي بخش CCU مشرف بوده

محلي جهت آماده كردن داروها

اتاق عمليات خاص

فضا و تخت اضافي براي مواقع اضطراري و ايزولاسيون بيماران عفوني

اتاق مخصوص پزشكان و پرستاران به طور مجزا

سرويس بهداشتي و دستشويي مناسب براي بيماران و كاركنان به طور مجزا

وجود اتاق يا محل مناسب براي ملاقات بستگان بيماران در خارج از فضاي بخش مجهز به پنجره شيشه اي

هواي بخش بايد داراي تهويه مطبوع از نوع هواي گرم و خنك مجهز به ترموستات باشد

داراي نور مناسب و نور مستقل براي هر تخت

. دفع زباله و دفع مستقل نخاله هاي دارو و لوازم طبي و بيمارستاني بايستي بهداشتي باشد.

ساير فضاها مثل اتاق استراحت كاركنان – فضاي تغذيه و ... محل نگهداري البسه و ملحفه تميز با ذخيره كافي

ICUساختمان بخش

بخش ICU بايستي در بيمارستان مجهزي كه مشتمل بر ساير بخشهاي باليني و پاراكلينيك است واقع شده باشد.

بخش ICU بايد در ساختمان اصلي بيمارستان واقع و ارتباط آن با ساير بخشهاي مربو طه و مهم تناسب كافي داشته تا موثرترين نتيجه و كاملترين سرويس حاصل گردد.

چنانچه بيمارستان چند طبقه است ترجيحاً بخش در طبقه همكف واقع شده و يا در صورتيكه بخش در طبقات بيمارستان واقع شده هر چه در طبقات پايين تر واقع باشد بهتر است.

از نظر مساحت 20 متر مربع به ازاي هر تخت فضاي مفيد الزامي است.

فضاي ICU بايد داراي نور كافي بوده و بالاي هر تخت چراغ مستقل موجود و تهويه آن مركزي و مناسب باشد.

بايد براي هر تخت به عرض 1 متر - 2 متر فضاي خالي (جمعا 3 متر عرض) فضاي خالي در نظر گرفته شود.

اگر طول تخت 2 متر باشد در طرفين آن 1 متر فضاي خالي (جمعا 4 متر طول) لازم است.

امكان مجزا نمودن هر تخت از تختهاي مجاور با استفاده از پاراوان ،‌كشوهاي چوبي فراهم باشد.

پايه هاي سرم بايستي روي تخت نصب باشند و پايه سرم متصل به ديوار براي هر تخت لازم است.

حداقل 8 فوت فضا بين تختها فضا الزامي است.

ايستگاه پرستاري  بايستي در محلي واقع باشد كه اشراف كلي به كليه تختها داشته و مانتيور مركزي  نيز در آنجا وجود داشته باشد.

براي هر ايستگاه  مركزي  پرستاري حداكثر 6 تخت مي تواند در نظر گرفته شود.

فاصله ايستگاه پرستاري و هر تخت بايد تاحد امكان كوتاه باشد.

ايستگاه پرستاري ناحيه كار براي مسئولين امور دفتري- سطح و فضاي مناسب براي نگارش (پزشكان – پرستاران و ساير پرسنل) و همچنين محل مناسب براي بايگاني گزارشات- نگهداري فرم ها و وسايل و سيستم هاي ذخيره و محل مناسب براي سيستم تلويزيون مدار بسته و محل مستقل براي پاسخگويي و استفاده از تلفن باشد.

8 فوت فضا بين تختها وجود داشته و فضاهاي خالي به عرض 8 فوت (حداقل 1/5 متر) در تمام طول بخش موجود و هيچ گونه وسيله اي نيز در آن قرار نداشته باشد.

اين فضا براي نقل و انتقال تخت - بيمار - برانكارد - وسايل و تردد پرسنل مورد نياز است و همواره بايستي اين موارد آماده باشد.

محل آماده كردن داروها بايستي دور از ايستگاه پرستاري و در محلي باشد كه امر نظارت بر بيمار و پاسخگويي به تلفن وقفه اي در تهيه و تنظيم دارو نكند.

وسايل اين قسمت شامل يخچال دارو، قفسه و يك كابينت قابل قفل شدن براي مواد مخدر و سينك با آب سرد و گرم مي باشد.

مكان مجزا براي نگهداري و ذخيره تجهيزات و لوازم براي استفاده در مواقع اضطراري

مناطق جداگانه براي  نگهداري وسايل استريل و آلوده

انبار براي نگهداري دفيبريلاتور ذخيره – ونتيلاتور ذخيره – راديولوژي پرتابل و...

فضاي تغذيه- اتاق استراحت كاركنان واتاق عمليات خاص( براي كاهش نياز انتقال بيمار به محلهايي مثل اتاق عمل و راديولوژي و ... اين اتاق پيشنهاد ميشود)

فضا و تخت اضافي براي مواقع اضطراري و ايزولاسيون

وجود اتاق مخصوص پزشكان و پرستاران

سرويس بهداشتي و دستشويي مناسب جهت كاركنان و بيماران

وجود اتاق يا محل مناسب براي ملاقات بستگان در خارج از فضاي ICU مجهز به پنجره شيشه اي

تهويه مطبوع از نوع هواي گرم و خنك مجهز به ترموستات

محل نگهداري البسه و ملحفه تميز با ذخيره كافي

دفع زباله و دفع مستقل نخاله هاي دارو و لوازم طبي و بيمارستاني بهداشتي باشد

NICU ساختار فيزيكي بخش

ارتباط با ساير بخشهاي مربوطه (اتاق عمل و بخش زايمان )

مساحت زير بنا هر تخت 7/5 متر مربع به ازاي هر تخت است .

به ازاي هريك ابعاد طولي و عرضي تخت NICU حداقل يك مترفضاي مابين لازم است

ايستگاه پرستاري بايد به تختها مشرف باشد

محل آماده كردن داروها نزديك به ايستگاه پرستاري و مشرف به تختهاي بيماران باشد .

اتاق ترخيص و فضا و تخت اضافه براي موارد اضطراري و بيماران ايزوله وجود داشته باشد .

كنترل رطوبت و تهويه استاندارد از نوع هواي گرم و خنك مجهز به ترموستات و سيستم نور مناسب و مستقل براي هر تخت بايد موجود  باشد

NICU :تاسيسات بيمارستاني بخش

گازهاي مركزي و ساكشن مركزي يك خروجي به ازاء هرتخت

به ازاي هر 6 تخت داشتن يك كپسول اكسيژن در صورت داشتن اكسيژن مركزي

يك دستگاه ساكشن مستقل به ازاي هر دو تخت در صورت داشتن ساكشن مركزي

بخش داراي سيستم كنسول بوده و به ازاي هر تخت چهار پريز

سيستم برق اضطراري

سيستم آب شهري و امكان ذخيره آب شرب مستقل

سيستم فاضلاب مناسب

بهداشت محيط و بهداشت عمومي مناسب

ترجيحا" يك دستگاه كامپيوتر

سيستم و حفاظت در مقابل آتش سوزي و ساير حوادث

●تسهیلات گرمایشی و سرمایشی:

وجود تسهیلات مناسب فصل برای گرم کردن و یا خنک کردن فضا برای افزایش آستانه تحمل بیماران و همراهان در یک انتظارچندساعته بسیار موثر است.

تاسیسات گرمایی /تعویض هوا وتهویه مطبوع /فشار نسبی رطوبت نسبی /تصفیه هوا /صدای نامطلوب  /بار روشنایی

تاسیسات بهداشتی

تاسیسات لوله کشی گاز طبیعی {گاز طبیعی}

کانال کشی

گازهای طبی /سیستم مرکزی{اکسیزن/O2/هوای فشرده/A/خلاء/V/

گاز بیهوشی N2O/

وجود تکنسین گازهای طبی

گاز سوخت

تاسیسات مکانیکی

تاسیسات گرمایی /سیستم بخار واب گرم مصرفی باید به قسمتهای مختلف بیمارستان بافشار معین تقسیم گردد.

سیستم تهویه مطبوع /در بیمارستان باید یک سیستم تهویه مطبوع کامل نصب گردد تا در کلیه مکانها ازجمله اتاقهای عمل ICU/CCU/NICU,و سا یرقسمتهای استریل فشار منفی ایجاد نشود زیرا باعث انتشار میکروب در فضا می گردد.

لوله کشی گاز/سوخت به صورت مرکزی باشد.

لوله کشی اکسیزن/بهتر است درتمام اتاقهای بیمارستان باشد.

لوله کشی سایر گازهای طبی/درصورتی که در کلیه اتاقهای مورد نیاز وجود دارد باید به صورت مرکزی عمل نماید.

تاسیسات مکانیکی

تاسیسات مکانیکی

سیستم روشنایی

گروه بندی پریز برق {پریزبرق نرمال/پریزبرق اضطراری/پریزبرق UPS/

طراحی تابلوهای برق-درنزدیکی ایستگاه پرستاری وهمچنین در فضایی مجزا به صورت مرکزی برای کل بیمارستان

سیستم تلفن

سیستم احضارواینترکام

سیستم دوربین مداربسته

سیستم اوتوماسیونهای موجود

تاسیسات الکتریکی

تاسیسات الکتریکی

سیستم توزیع انرزی الکتریکی در2 صورت مورد اهمیت است.

1/اتصال به زمین:عامل مهم درپایداری وحفظ سلامت سیستمهای الکتریکی بیمارستانی وهمچنین عایق بندی ان بسیارمهم است.

2/حفاظت دربرابر برق گرفتگی:بااتصال به زمین یک نقطه ازسیستم توزیع انرزی الکتریکی میسرمی باشد.

مناسب ترین سیستم توزیع انرزی الکتریکی سیستم TN-Sمی باشد.

TN-S/سیستمی است که درسراسران هادی های خنثی وحفاظتی می بایست ازیکدیگرمجزا باشند.

ازمزایای این سیستم شدت جریان برگشتی از هادی  عبور می کند و همبندی با تجهیزات و اجزای ساختمان به کمک هادی حفاظتی انجام می پذیرد وازان مسیر جریان بار عبورنمی کند وهمچنین باعث افزایش ایمنی درحاشیه امنیت سیستم وکاهش خطربرق گرفتگی اتش سوزی وتداخل امواج الکترومغناطیسی می شود.

تاسیسات الکتریکی

سیستم اعلان حریق ودود وگاز

انواع ان:1/سیستم اعلان حریق دود و گاز سنتی-2/سیستم اعلان حریق دود و گازادرس پذیر

سنتی: زون های ورود و خروجی  محدود است.

ا درس پذیر:  زون های ورودی خروجی گسترده و بصورت قابل نمایش میباشد توسط دستگاه مرکزی است.

استفاده از زنگ اعلام حریق

نصب دتکتورهای اشکارساز دود و حرارت  در سقف

وجود شیرهای اب  فایرباکس

وجود کپسولهای مخصوص اتشفشانی

سیستم اتشنشانی

و در پایان به امید فردایی بهتر

درپناه حق

بر اساس اطلاعات موجود سالانه هشت ميليون كودك يا زنده متولد نمي شوند يا پايان اولين ماه زندگي خود را جشن نمي گيرند. معني اين سخن اين است كه در دهه گذشته، بيش از 900 ميليون نوزاد يعني رقمي نزديك به تمام جمعيت هندوستان پيش از پايان دوره نوزادي مرده اند.
تاسف بارتر اين كه تقريباً تمامي اين مرگ ها (يعني حدود 98 درصد) سهم كشورهاي در حال توسعه است. چنانچه تولد سالانه 20 ميليون كودك كم وزن (Low Birth Weight) و ميليونها كودكي كه از عوارض كوتاه مدت و دراز مدت بيماريهاي دوره نوزادي و معلوليت ها و بيماريهاي مزمن ناشي از آن رنج مي برند را به اين آمارها بيفزاييم، حجم فاجعه نمود بيشتري مي يابد. بر اساس گزارش بانك جهاني ، بار مرگ نوزادي به تنهايي از بار جهاني مرگ ناشي از مالاريا و تمام عفونتهاي قابل پيشگيري با واكسن بالاتر است.

ميزان مرگ نوزادان (NMR) در طي سالهاي اخير در سطح جهان كاهش يافته است ولي با اين حال اين ميزان 65 درصد مرگ هاي سال اول تولد را تشكيل مي دهد. در كشورهاي توسعه يافته (آمريكا، انگليس) از ابتداي قرن بيستم ، NMR از 40 تا 45 در هزار تولد زنده به 4 تا 5 در هزار تولد زنده در سال 1997 رسيده است. در ايران، سالانه حدود 20 هزار مرگ در دوره نوزادي و نزديك به همين تعداد، مرگ جنيني رخ مي دهد. در طي سالهاي گذشته به رغم تدوين و اجراي برنامه هاي مختلف سلامتي كودكان، اگر چه از ميزان مرگ كودكان زير 5 سال و زير يك سال به ميزان قابل توجهي كاسته شده، اما مرگ نوزادان روندي افقي و ثابت داشته است. به طوري كه ميزان مرگ و مير نوزادان در 15 سال گذشته حدود 20 در هزار تولد زنده ثابت باقي مانده است. ناگفته نماند اين عدم كاهش در ميزان هاي مرگ نوزادان و پري ناتال در تمام دنيا روند مشابهي داشته است. اين امر سران كشورهاي دنيا را در سند توسعه هزاره (MDG) ، واداشت كه حتماً به كاهش مرگ زير 5 سال بعنوان يك اولويت بهداشتي از مجموع 8 اولويت توسعه دنيا بنگرند. به دنبال پذيرش و امضاي اهداف توسعه هزاره (DMG)، توسط جمهوري اسلامي ايران، كاهش دو سوم مرگ و مير كودكان زير 5 سال از سال 1990 تا سال 2015، بايد ميزان مرگ و مير زير 5 سال از 68 به 23 و ميزان مرگ و مير شيرخواران از 52 به 17 در هزار تولد زنده برسد.

براي ايجاد اين تغيير بايد عمده سرمايه گذاري ها روي كاهش مرگ نوزادان متمركز شود. زيرا، 67 درصد مرگ شيرخواران (زير يكسال)  و 56 درصد مرگ كودكان زير 5 سال از مرگ نوزادان ناشي مي شود. بيشترين ميزان مرگ نوزاد در هفته اول تولد (2/84 درصد) اتفاق مي افتد و از اين مقدار 8/50 درصد، در 24 ساعت اول قرار دارد.

تحليل يافته ها

اما براي كاهش مرگ و مير نوزادان در كشور چه بايد كرد؟ تحليل يافته هاي موجود نشان
مي دهند كه :

بيش از 85 درصد زايمان ها در بيمارستانها و مراكزي که به پزشك و خدمات بيمارستاني دسترسي قابل قبول وجود دارد ، انجام مي شود، و بيش از 82 درصد مرگ ها در بيمارستانها رخ مي دهد و از سوي ديگر حدود 19 درصد نوزادان بستري مي شوند كه با استانداردهاي جهاني همخواني دارد. قدر مسلم اين است كه در 15 سال اخير بيش از 200 بيمارستان، 1500 متخصص اطفال و زنان و زايمان و 60 فوق تخصص نوزادان به پتانسيل هاي كشور افزوده شده است. بيمه ها بيش از 90 درصد جمعيت را پوشش مي دهند. با سوادي 85 درصد مادران، شهرنشيني 65 درصد جمعيت ، و ... سبب شيفت مرگهاي خارج بيمارستاني (بين راه، منزل، بيمارستان غير تخصصي و ...) به سوي مرگ هاي داخل بيمارستاني بوده است.

توجه به آنچه در بيمارستان در 24 ساعت اول رخ مي دهد از جهت حفظ جان نوزاد حائز اهميت است اما علل عمده مرگ در اين شرايط چيست؟ براي يافتن پاسخ صحيح بايد حتما از الگوي مرگ و عوامل ايجاد كننده آن مطلع بود. اطلاعات دقيق در مورد علل مرگ براي طراحي مداخله هاي لازم جهت پيشگيري ، درمان، انجام مراقبت هاي اوليه، اجرا و ارزيابي مراقبت هاي بهداشتي قابل اهميت هستند. معمولا به جاي برنامه ريزي روي ميزان هاي مرگ نوزادان از مرگ پري ناتال (از هفته 22 حاملگي تا روز 7 تولد) استفاده مي شود. در كشور ما اطلاعات مربوط به مرگ دوره
پري ناتال (Perinatal) ثبت و جمع آوري نمي شود. آنچه در اختيار است گزارش سالانه مرگ در كشور است كه صرفا نشان دهنده توزيع علل مرگ است. اين توزيع مرگ نه مشابه كشورهاي توسعه يافته و نه مطابق با الگوي مرگ كشورهاي در حال توسعه مي باشد. با بهبود كميت و كيفيت خدمات بهداشتي اوليه همچون واكسيناسيون، مراقبت مادران باردار در دوران بارداري-دسترسي به آب آشاميدني سالم و ... تغيير الگوي بيماريها از سوي بيماري هاي واگير دار بسوي بيماري هاي غير واگير (گذر اپيدميولوژيك) رخ داده، مرگ ناشي از عفونت هاي دوران نوزادي كه در كشورهاي در حال توسعه شايع است به سوي مرگ ناشي از ناهنجاري هاي مادرزادي كه در كشورهاي توسعه يافته شايع است، سوق پيدا كرده است.

ثبت علل مرگ نوزادان در كشور

از اين نكته نيز نبايد غافل بود كه ثبت علت مرگ نوزاد در كشور به دلايل زير از دقت كافي برخوردار نيست و اطلاعات موجود براي برنامه ريزي چندان معتبر و قابل اعتماد نمي باشد:

1) عامل زايمان و يا پزشك مسئول نوزاد ترجيح مي دهند مرگ حول و حوش زايمان را مرده زايي گزارش كند تا مرگ نوزاد زنده متولد شده اي كه بدليل عدم دريافت خدمات بلافاصله بعد از تولد فوت كرده است.

2) چون نوزادان مرده وزن نمي شوند، ناهنجاري، نارسي، كم وزني بعنوان شايع ترين علل مرگ نوزاد گزارش مي شوند. در حالي كه اگر اين نوزادان نيز وزن شوند الگوي مرگ شايد تغيير كند.

3) اساساً تعيين استاندارد علت قطعي منجر به مرگ نوزاد به دليل عدم وجود اتوپسي و آزمايش هاي پس از مرگ، كمبود توانايي هاي هيستوپاتولوژيكي و ميكروبيولوژيكي، حتي در سطح فوق تخصص نوزادان و متخصصين كودكان سخت و دشوار مي باشد و اختلاف نظرهاي فراواني درباره علت مستقيم منجر به مرگ و عوامل مستعد كننده آن و جود دارد. لذا تمام تشخيص ها و گزارش ها بر پايه تشخيص كلينيكي پزشك به همراه پاراكلينيك موجود استوار است.

4) اصولاً آسفيكسي يا هيپوترمي به لحاظ برخي ملاحظات كمتر گزارش مي شد. گواه آن هم اختلاف نظر مسئولان بخش هاي نوزادان و زايمان در مورد عدد آپگار به هنگام تحويل نوزاد از بخش زايمان به بخش نوزادان است.

به هر حال آنچه از واقعيات موجود قابل برداشت است، نارسي و كم وزني، ناهنجاي هاي مادرزادي، آسفيكسي، عفونت ها از مهم ترين عوامل مرگبار در دوره نوزادي و پري ناتال هستند.

راهنكارهاي كاهش (NMR)

آيا اصولاً‌با داشتن امكانات بيمارستاني موجود مي توان از مرگ ها كاست يا اينكه در اين شرايط ديگر امكان كاهش مورتاليتي وجود ندارد و بايد به دنبال راهكارهاي جديد تر براي حل مساله بود؟ آنچه مسلم است اين است كه شايد نتوانيم براي پيشگيري از ناهنجاري هاي كشنده قلبي يا تنفسي يا گوارشي برنامه پيشگيري يا درمان اجرا كنيم، ولي براي پيشگيري و درمان نارسي و كم وزني، عفونت هاي نوزادي و آسفيكسي قطعاً ‌راهكارهايي در دنيا توصيه مي شود. بد نيست بدانيم حضرت موسي عليه السلام، كپلر، نيوتن، روزولت  و وينستون چرچيل همگي نارس به دنيا
آمده اند و در سايه مراقبت مناسب سبب تغييرات و تاثيرات عظيمي در محيط خود شده اند. اما در هر يك از اين گروه ها پيشگيري از درمان اهميت بيشتري دارد و يا ساده تر قابل اجرا مي باشد و آيا درمان شراط ناگوار پيش آمده براي نوزاد يا جنين اولويت اول مي باشد؟ يا هر دو آنها؟ برنامه ريزي كشور چرا و به چه سويي بايد باشد و امروز ما چه مي كنيم؟

تهیه وتنظیم:

دکتر مریم طبا طبا یی

متخصص بیهوشی

کارشناس ارزشیابی بخشهای ویژه

ساختار فيزيكي بخش NICU

 بخش بايد در مجموعه بيمارستان تناسب مكاني داشته و با ساير بخشهاي مربوطه (اتاق عمل و بخش زايمان ) مرتبط باشد .مساحت زير بنا هر تخت 5/7 متر مربع به ازاي هر تخت است . به ازاي هريك از ابعاد طولي و عرضي تخت NICU حداقل يك مترفضاي بين مابين لازم است. درب هاي ورودي و آسانسور مطابق با دستور العمل ICU مي باشد . ايستگاه پرستاري بايد به تختها مشرف بوده وداراي نور كافي –نزديك به اتاق دارو-قابل شستشو-داراي قفسه بندي مناسب براي اوراق پرونده و فضاهاي دسترسي مناسب باشد.  محل آماده كردن داروها نزديك به ايستگاه پرستاري و مشرف به تختهاي بيماران باشد . اتاق ترخيص و فضا و تخت اضافه براي موارد اضطراري و بيماران ايزوله وجود داشته باشد . اتاق مخصوص پزشكان  حدود 12 مترمربع مشرف به بخش و داراي خط تلفن و داشتن كمد براي پرسنل باشد.

اتاق مخصوص پرستاران جهت استراحت و تغذيه حدود 12 مترمربع مشرف به بخش و داراي كمد براي پرسنل باشد. سرويس بهداشتي و دستشويي مناسب براي مادران در خارج از بخش NICU و سرويس بهداشتي كاركنان بخش در داخل بخش NICU وجود داشته باشد . اتاق يا محل مناسب براي ملاقات بستگان در خارج از فضاي NICU مثل پنجره شيشه اي يا تلويزيون مدار بسته به طريقي كه بستگان بيمار بتوانند بيماران خود را مشاهده نمايند وجود داشته باشد .

 اتاق  استراحت مادران –اتاق شير و آموزش مادران ترجيحا" وجود داشته باشد .

كنترل رطوبت و تهويه استاندارد از نوع هواي گرم و خنك مجهز به ترموستات و سيستم نور مناسب و مستقل براي هر تخت موجود  باشد . محل نگهداري البسه و ملحفه تميز با ذخيره كافي در بخش موجود و داراي قفسه بندي مناسب باشد .

دفع بهداشتي زباله –دفع پس مانده دارو و تجهيزات با ظروف جمع آوري درب دار و قابل شستشو موجود باشد .

بخش آموزشي :

ملاك آموزشي بودن بخش تائيديه معاونت آموزشي وزارت متبوع و با اولويت داشتن بخش زايمان مي باشد . در صورت آموزشي بودن حضور اساتيد و مشاركت در طرح مباحث آموزشي حداقل 5 روز در هفته باشد . دستياران گروه كودكان در بخش حضور دائم داشته و شرح حال دستياري دركليه پرونده هاي بستري نوشته شود. مجموع ساعات حضور دستياران فوق تخصصي نوزادان در بخش و چرخش دستياران رشته هاي مرتبط مثل بيهوشي و ... نيز امتياز دارد .

نيروي انساني بخش NICU  :

حضور منظم پزشك فوق تخصص نوزادان در بخش بعنوان سرپرست علمي الزامي است . در صورت عدم حضور پزشكان فوق تخصص نوزادان در بخش بطور موقت مي توان از متخصصين اطفال دوره ديده  استفاده نمود (حذف استفاده از متخصصين اطفال دوره ديده منوط به تربیت نيروي فوق تخصصي مورد نياز جهت پوشش بخش هاي ويژه نوزادان در سالهاي آينده و اعلام توسط معاونت سلامت مي باشد ). سرپرست علمي بايد نقش صحيح دراداره بخش از نظر برنامه ريزي و كنترل داشته و هر ساعت حضور ايشان در شبانه روز امتياز دارد .حضور پزشك واجد شرايط شامل پزشك فوق تخصص نوزادان يا متخصص اطفال دوره ديده (فلوشيپ نوزادان در بخش هاي آموزشي ) در بخش الزامي است. سرپرستار واجد شرايط بايد حضور منظم و برنامه ريزي شده در بخش داشته و در اداره امور پرستاري نقش صحيح داشته باشد . پرستار واجد شرايط شامل كارشناس پرستاري ترجيحا" يكنفر  به ازاي هر تخت وحداقل يك پرستار به ازائ هر دو تخت در بخش حضور مداوم داشته باشند . حضور مداوم كادر خدماتي زن يك نفر به ازاي هر 6 تخت ويك نفر كادر خدماتي مرد در سر جمع پرسنل خدماتي بيمارستان الزامي است.حضور مداوم تكنسين تجهيزات پزشكي واجد شرايط با وسايل و لوازم يدكي مورد نياز تجهيزات پزشكي الزامي است. حضور فوري و بدون قيد و شرط ساير پرسنل بيمارستان در موارد اضطراري شامل (بيهوشي –آزمايشگاه –راديولوژي –فيزيوتراپي و ...) الزامي است. علاوه بر نيروي انساني گفته شده استفاده از مشاورين تغذيه –بهداشت مادران ونوزادان –مامايي ومددكار اجتماعي امتياز تشويقي دارد ولي حضور افراد مذكور فراتر از استاندارد پيش بيني شده بخش NICU مي باشد .

توانايي هاي تكنولوژيك بخش NICU :

وجود امكانات و توانايي استفاده بهينه ازاين وسايل  جهت CPR نوزادان ضروري است .وجود وسايل انتوباسيون و ونتيلاسيون و اكسيژن تراپي به تعداد كافي و استفاده بهينه از اين وسايل الزامي است .امكانات مناسب جهت مانيتورينگ بيماران از جمله پالس اکسیمتري-  اندازه گيري فشار خون به صورت غيرتهاجمي و مانيتور رينگ قلبي تنفسي الزامی است.وجود دستگاه ABG جهت   انجام آزمايشات ضروري به طور سريع مانند گازهاي خون شرياني در بخش و در صورت موجود نبودن دستگاه فوق وجود دستگاه ABG در آزمايشگاه بيمارستان الزامي است. وسايل و امكانات جهت تجويز داروها با وسايل ساده و يا پمپ اينفيوژن جهت تجويز داروهاي مورد نياز و كاربرد سريع و به موقع آنها در بخش ضروري ميباشد. حمايت حياتي و مانيتور رينگ از نوزاد در شرايط انتقال بيمار الزامي است .انجام راديولوژيهاي ضروري به صورت پرتابل از بيمار  با امكانات وكاربرد صحيح در بخش الزامي است.انجام فيزيوتراپي هاي مجاز بيماران با امكانات لازم و استفاده بهينه از امكانات الزامي است.وجود وسايل مورد نياز جهت گذاشتن كاتت ترهاي داخل وريدي و داخل شرياني ناف و همچنين وجود ست هاي انجام چسب تيوب و انجام اعمال جراحي مثل cut downو وسايل جهت مانيتورينگ فشار وريدي مركزي و بكارگيري توسط پزشك متخصص در شرايط اضطراري در بخش الزامي است.

وجود وسايل تعبيه لوله داخل معده-سوند داخل مثانه-ركتال تيوب و ...و همچنين بكارگيري صحيح وسايل مذكور توسط پرسنل و پزشكان بخش  الزامي است.

تاسيسات بيمارستاني بخش NICU :

جهت سيستم گازهاي مركزي و ساكشن مركزي يك خروجي به ازاء هرتخت الزامي است . در صورت داشتن اكسيژن مركزي وجود يك كپسول اكسيژن به ازاي هر 6 تخت و در صورت داشتن ساكشن مركزي وجود يك دستگاه ساكشن مستقل به ازاي هر دو تخت در بخش الزامي مي باشد . بخش داراي سيستم كنسول بوده و كليه سيم هاي برق و كابلهاي NICU كاناليزه شده و به ازاي هر تخت چهار پريز وجود داشته باشد . برق اضطراري مختص بخش NICU وجود داشته باشد در صورت نبودن از برق اضطراري بيمارستان جهت مواقع ضروري استفاده شود. سيستم آب شهري و امكان ذخيره آب شرب مستقل مربوط به بخش NICU وجود داشته و در صورت نبودن از آب ذخيره بيمارستان استفاده شود. سيستم فاضلاب مناسب در بيمارستان وهمچنين بهداشت محيط و بهداشت عمومي مثل دفع صحيح زباله –نظافت اتاق ها –رنگ آميزي مناسب و نور كافي در بخش موجود باشد .موجود بودن يك دستگاه كامپيوتر و استفاده بهينه از آن ضروري است . سيستم آلارم   و حفاظت در مقابل آتش سوزي و ساير حوادث مثل كپسول آتش نشاني و ... در بخش  موجود و از آن استفاده بهينه  شود .  وجودساير سيستم هاي بيمارستاني مثل تلويزيون مدار بسته و ... نيز مي تواند در بخش موجود باشد .

تجهيزات پزشكي NICU :

شامل سيستم مانيتورينگ كارآمد و بروز با نصب صحيح و سيم كشي مناسب وسرويس دهي منظم –وارمر (گرمازاي تابشي) يك عدد به ازاي هر 3 تخت – ونتيلاتور (دستگاه تنفس مصنوعي) يك دستگاه به ازاي هر 3 تخت –تسهيلات ثابت و سيار براي هر تخت شامل فتوتراپ و ... –حداقل 2 دستگاه انكوباتور پرتابل به اضافه يك دستگاه به ازاي هر ده تخت –كات چرخدار –تجهيزات بازنگه داشتن راههاي هوايي شامل( لارنگوسكوپ – لوله هاي آندوتراكيال –بگ نوزادair way- در شماره هاي مختلف) –ترالي احياء نوزاد مجهز به لوازم و داروهاي CPR –شير آلات –اتصال مربوط به سيستم گازهاي طبيعي –دستگاه اندازه گيري گازهاي خون شرياني ( ABG ) و ابزار اندازه گيري قند خون نوزاد در بخش يا آزمايشگاه بيمارستان –وسايل تغذيه وريدي مركزي (شامل كاتتر ها –ست استريل-وسايل مصرفي-لوله ها و... )- دستگاه فتوتراپي يك دستگاه به ازاء هر 2 تخت –پالس اكسي متر يك دستگاه به ازاي هر 2 تخت يا حداقل يك دستگاه به ازاي هر 3 تخت –دستگاههاي هيو میدیفایر و نبولايزريك دستگاه به ازاي هر 3 تخت يا حداقل يك دستگاه به ازاي هر4 تخت  – هدهولدر وبگ نوزاد يك دستگاه به ازاء هر ونتيلاتور –وسايل اندازه گيري در جه حرارت ترمومتر (اگزيلاري و ركتال ) مخصوص هر تخت الزامي است. وجود دستگاههاي الكترو كارديوگرافي-سونوگرافي پرتابل و راديوگرافي پرتابل در مجموعه بيمارستان كفايت مي كند. ساير وسايلي كه در NICU بايد موجود باشد شامل ترانس ايلوميناتور –قفسه داروهاي ذخيره مجهز به داروهاي مورد نياز با برچسب-يخچال مخصوص نگهداري دارو- يخچال براي ساير مصارف-قفسه داروهاي اورژانس و داروهاي مخدر – وجوداكوكارديوگرافي پرتابل در بخش يا استفاده از دستگاه مذكور از ساير بخشها-بين مخصوص حمل مواد مصرف شده بخش NICU – وسايل حفاظتي پرسنل براي موارد خاص مانند:ماسك –كلاه-گان – دستكش-پاراوان سربي و ...ووجود ساير تجهيزات مثل HFO –NO -EEG   -ABR –SURF

ساير موارد :

در بخش NICU بايد كليه پرونده بيماران بطور كامل تكميل شود و شامل برگ پذيرش –شرح حال –دستورات پزشك –اقدامات پرستاري –شرح عمل –برگ بيهوشي –جواب آزمايشات و جواب راديولوژي و ... باشد . آمار و راندمان كار در 6 ماه گذشته در دسترس باشد .انجام كنفرانسهاي علمي هفتگي يا ماهيانه با مشاركت كادر هيات علمي و تخصصي و كادر پرستاري- فاصله زماني مراجعه بيمار به اورژانس  و بستري شدن در NICU( سرعت عمل و سرعت انتقال بيمار به بخش ملاك مي باشد . تسهيلات و امكانات رفاهي براي اتاق مادران و والدين شامل تلفن –سالن انتظار و صندلي و همچنين  نمازخانه براي همراهان و پرسنل الزامي است. تسهيلات و تجهيزات و مانكن آموزشي احيا جهت CPR نوزاد درNICU الزامي مي باشد .در صد اشتغال تخت –تخت روز وميانگين ماهيانه در يك دوره شش ماهه و ساير شاخصهاي فعاليت   نگاشته شود .

مراعات اصول - ضوابط شرع مقدس - شئون بيماران و اصول  اخلاق پزشكي:

ضوابط شرعي مربوط به شيردهي مادران در بخش مراعات شود. تفكيك عملي فضاهاي مادران و تجهيزات مربوط به آن مانند:اتاق استراحت مادران شامل :تخت- يخچال و ...-اتاق شيرو آموزش مادران وجود داشته باشد. مراعات اصول شرعي و اخلاقي توسط پرسنل و همراهان بيمار وكنترل موازين شرعي توسط همراهان از وظايف بيمارستان ميباشد . رفتار و اخلاق حسنه در معاينه و مداواي نوزادان و بر خورد و پاسخگويي به والدين وجود داشته باشد. پرسنل بايد والدين را راهنمايي صحيح نموده و مراعات حال ايشان را نموده و امكانات و تسهيلات را در اختيار آنان قرار دهند. نحوه همكاري با گروه ارزشيابي مانند ارائه اطلاعات-مستندات و...امتياز دارد.

تهیه وتنظیم:

دکتر مریم طبا طبا یی

متخصص بیهوشی

کارشناس ارزشیابی بخشهای ویژه

نيروي انساني:

پزشك سرپرست علمي ترجيحاً متخصص قلب و عروق باشد . حضور منظم نامبرده در بخش الزامي بوده و سرپرست علمي بايد در نحوه اداره صحيح و علمي بخش نقش موثرداشته باشد. حضور مداوم و شبانه روزي پزشك واجد شرايط ترجيحاً متخصص قلب و عروق و در صورت نبودن ايشان متخصص داخلي در شيفت عصر و شب مسئولیت بخش را بايد در نبود سرپرست علمي بعهده داشته باشد.

سرپرست امور پرستاري بايد در بخش حضور منظم و مستمر و برنامه ريزي شده داشته و در اداره امور پرستاري بخش تسلط كافي داشته باشد... حضور پرستار كارشناس واجد شرايط 1 نفر به ازاي هر 2 تخت الزامي است حضور ساير پرسنل پرستاري نظير كاردان و بهيار 1 نفر به ازاي هر 2 تخت لازم است. كادر خدماتي زن و مرد 1 نفر به ازاء هر 3 تخت حداقل 1 زن و 1 مرد بايد در بخش حضور مستمر داشته باشند. حضور مستمر تكنسين تجهيزات پزشكي واجد شرايط با لوازم يدکی مورد نياز در بيمارستان الزامي است. حضور فوري و بدون قيد و شرط ساير پرسنل بيمارستان در مواقع لزوم و اضطراري( متخصص بيهوشي – راديولوژي و ...) الزامي است. در بخش بايد دسترسي به خط تلفن مستقل با امكانات حافظه و تماس فوري وجود داشته باشد.

2- بخش آموزشي:

واقع بودن بخش CCU در بيمارستان آموزشي كه به تائيد معاونت آموزشي وزارت متبوع رسيده باشد داراي امتياز است . حضور اساتيد و مشاركت در طرح مباحث آموزشي حداقل 5 روز در هفته در بيمارستانهاي آموزشي الزامي است و حضور منظم دستياران و كارورزان در بخش امتياز دارد.

3- توانائيهاي تكنولوژيك:

A:دستگاه الكتروشوك در بخش در تمام 24 ساعت بايد آماده بوده و يك دستگاه ذخيره نيز در دسترس باشد. استفاده علمي از تجهيزات ‍CPR (ترالي احياء و كليه داروهاي مورد نياز و ...) و حضور مستمر نيروي انساني و استفاده صحيح از امكانات ضروري است.

B : وجود دستگاه ونتيلاتور با كليه امكانات جنبي و توانائيهاي لازم و همين طور تجهيزات باز نگهداشتن راههاي هوايي به اندازه كافي مانند: لارنگوسكوپ با تيغه هاي مختلف – آمبوبگ– ايروي و لوله هاي تراشه در اندازه های  هاي مختلف الزامي است.

C: وجود كپسول اكسیژن جهت مواقع اضطراري مانند قطع اكسيژن سانترال در بخش الزامي است.

D: تمام تختهاي بخش CCU بايد مجهز به دستگاه مانيتورينگ ثابت و مركزي ترجيحاً Fulloption و داراي هشدار  آریتمی بوده و امكانات مداخلات سريع آنتي آریتمیک وجود داشته باشد. پالس اكسي متر نيز بايد در بخش موجود باشد.

E: وجود دستگاه pace maker موقت و سيستم و كليه تجهيزات مربوطه الزامي است.

F: داروها و امكانات ترمبولیتك به اندازه كافي در بخش موجود باشد.

G: دستگاه اندازه گيري گازهاي خون و آزمايشات مربوطه (مانند آنزيم هاي سرم و ....) در بيمارستان يا بخش موجود باشد.

H: وسايل جهت اندازه گيري فشار خون به صورت غير تهاجمي (NIBP) و تهاجمي (IBP) در بخش به تعداد كافي موجود باشد.

I: وسايل و تجهيزات حمايت هاي تغذيه اي از بيمار شامل (ParEntral-Entral-Oral) به تعداد كافي در بخش موجود باشد.

J: امكانات و داروهاي مورد نياز بيماران و وسايل تجويز آنان همانند پمپ اينفيوژن و كاربرد صحیح آنان توسط پرسنل الزامي ميباشد.

K: مانيتورينگ و حمايت حياتي از بيمار در هنگام انتقال از بخش مانند: برانكارد روان و بغل دار بايد در بخش وجود داشته باشد.

L: وجود يك دستگاه CXR (راديولوژي پرتابل) در مجموعه بيمارستان مشروط به دسترسي 24 ساعته جهت بخش كفايت مي كند.

M: بيماران بايد توسط فيزيوتراپ ورزيده و خبره در بخش فيزيوتراپي شوند و امكانات لازم بايد در دسترس باشد.

N: وجود ست ها و وسايل كارهاي تهاجمي مانند: تراكئوستومي – Chest tube -كات دان و ... و امكان استفاده از آنها توسط پرسنل ورزيده در بخش الزامي است.

O : وسايل جانبي براي ادامه درمان بيماران مانند لوله معده – سوند مثانه – ركتال تيوب و ... بايد به تعداد كافي در بخش موجود بوده و پرسنل كاربرد صحيح آنها را بدانند.

P: امكانات دياليز (اعم از همودياليز و دياليز پریتونئال) چنانچه در مجموعه بيمارستان موجود و براي CCU قابل استفاده باشد الزامي است.

Q : داروها - امكانات و آزمايشات لازم جهت مانيتورينگ سيتم انعقاد خود و درمانهاي آنتي كواگولانت در بخش بايد موجود باشد

ساختمان :

موقعيت و تناسب بخش CCU از نظر ارتباط با ساير بخشهاي بيمارستان بايد به گونه اي باشد كه بيماران از اورژانس بدون فوت وقت سريعاً به بخش انتقال پيدا كنند. مساحت زير بنا سهم هر تخت و مراعات استاندارد مربوط به فضاي هر تخت – مراعات استاندارد فضاهاي بينابين و استاندارد درب هاي ورودي و آسانسور الزامي است. ايستگاه پرستاري بايد به همه تختهاي بخش CCU مشرف بوده و مختصات ايستگاه پرستاري استاندارد را داشته باشد. بخش بايد داراي محلي جهت آماده كردن داروها باشد. اتاق عمليات خاص – فضا و تخت اضافي براي مواقع اضطراري و ايزولاسيون بيماران عفوني – اتاق مخصوص پزشكان و پرستاران به طور مجزا – سرويس بهداشتي و دستشويي مناسب براي بيماران و كاركنان به طور مجزا – وجود اتاق يا محل مناسب براي ملاقات بستگان بيماران در خارج از فضاي بخش مجهز به پنجره شيشه اي و ساير فضاها مثل اتاق استراحت كاركنان – فضاي تغذيه و ... محل نگهداري البسه و ملحفه تميز با ذخيره كافي وجود داشته باشد. هواي بخش بايد داراي تهويه مطبوع از نوع هواي گرم و خنك مجهز به ترموستات باشد.بخش بايد داراي نور مناسب و نور مستقل براي هر تخت باشد.

دفع زباله و دفع مستقل نخاله هاي دارو و لوازم طبي و بيمارستاني بايستي بهداشتي باشد.

تاسيسات بيمارستاني:

شامل سيستم ساكشن و گازهاي مركزي – كپسول اكسيژن – دستگاه ساكشن مستقل – سيستم كنسول – برق شهر و كابل كشي مناسب با مراعات استانداردهاي محافظتي – برق اضطراري – آب شهري و ذخيره – فاضلاب مناسب – مراعات ضوابط بهداشت محيط و بهداشت عمومي – تلويزيون مدار بسته – آلارم و حفاظت در مقابل آتش سوزي و حوادث و سيستم پيج و اطلاع رساني مداوم و مناسب شامل كد اعلام وضعيت اضطراري و درخواست كمك وجود داشته باشد.

تجهيزات پزشكي:

ساير موارد:

مراعات اصول و ضوابط شرع مقدس اسلام و حفظ شئون اسلامی و احترام به بيماران و اصول اخلاق پزشكي در بخش CCU بايدرعایت شود. مراعات ضوابط شرعي مربوط به معاينه بانوان و تفكيك علمي فضاهاي بيماران مرد و زن وجود داشته و مراعات اصول شرعي توسط پرسنل و همراهان بيمار انجام شود. رفتار و اخلاق حسنه در معاينه و مداواي بيماران و برخورد و پاسخگويي با همراهان بيمار الزامي است. تسهيلات اجراي احكام عملي شرع مقدس براي بيماران و پرسنل و نحوه حل مشكلات و راهنمايي بيماران و مراعات حال ايشان و همچنين نحوه همكاري و راهنمایی و پذيرش گروه ارزشيابي امتياز دارد.

فهرست

مقدمه :

بخش مراقبتهاي ويژه ( ICU: Intensive care unit ) يكي از اركان ضروري وحياتي مراكز بيمارستاني است . در اين بخش مي توان با استفاده صحيح از تجهيزات وتكنولوژي پيشرفته و نيروي انساني كارآمد و مجرب درماني به بيماراني كه دروضعيت جسمي وخيم مي باشند خدمات درماني لازم را ارائه نمود . زندگي امروز بشر با بهره گيري از وسايل و تكنولوژي پيشرفته دچار تحولات شگرفي شده ولي به موازات همين دگرگوني انسانها درمعرض مخاطرات جديدي ( ازجمله حوادث ترافيكي وسرطان ها ) قرارگرفته اند .

بديهي است كه با ايجاد بخش هاي مراقبت ويژه مي توان خدمات شايان توجهي را به اين گروه از بيماران ارائه نموده ومانع ازايجاد صدمات جبران ناپذيربيشتر به آنها شد .

به همين دليل دانستن آخرين ضوابط واستانداردهاي لازم براي راه اندازي و اداره اين بخش حائز اهميت ميباشد. لذا برآن شديم تا با استفاده ازآخرين دستورالعمل ها و منابع موجود به تشريح ضوابط مورد نياز بخش مراقبت ويژه ( ICU ) در 4 بخش فضاي فيزيكي ، تاسيسات ، تجهيزات پزشكي ونيروي انساني بپردازيم « تا چه قبول افتد وچه درنظرآيد »

تعريف :

بخش مراقبت ويژه ( ICU ) يك واحد چندتخصصي درماني است كه براساس موازين ومقررات علمي استفاده از كليه تجهيزات- تاسيسات - تكنولوژي پزشكي و داروهاي لازم مداواي بيماراني را كه مبتلا به بيماريهاي حاد و تهديدكننده بوده ويا درمعرض صدمات جبران ناپذيرقراردارند را برعهده دارد .

بخش ICU بايد قابليت ارائه سطح بالائي از خدمات درمان به بيماران را دركوتاهترين زمان وبا بهترين كيفيت داشته باشد .

بخش اول

فضاي فيزيكي

بخش ICU بايد درساختمان اصلي بيمارستان واقع شده و ارتباط آن با سايربخشها و واحدها وهمچنين دسترسي به آن ازسايربخش ها به خصوص اورژانس واتاق عمل به سهولت امكان پذيرباشد .

استقرار ICU بايد درطبقه همكف ويا طبقات ابتدايي ساختمان بيمارستان بوده وبا بخش اورژانس و اتاقهاي عمل ارتباط داشته باشد . نماي زير وضعيت مناسب استقرار بخش ICU را درمجموعه بيمارستان نشان مي دهد.

درهاي ورودي بايد ازنوع كنترلي و داراي قابليت قفل از داخل بوده وبتواند براي افراد غيركادر درماني محدوديت ورود ايجاد نمايد . براي درهاي قسمت پيش ورودي مي توان ازدرب هاي بادبزني با پهناي حداقل 100 سانتي متراستفاده نمود .

فضاي كلي بخش ICU بايد به گونه اي باشد كه گردش تخت ومتعلقات آن وهمچنين انجام خدمات درماني به بيماران به راحتي وبدون محدوديت فضا انجام گردد .

ازنظرشكل ظاهري ، فضاي ICU  را مي توان به چهارگونه ايجاد نمود :

الف – الگوي U

ب – الگوي دايره اي

ج – الگوي خطي

د – الگوي L

انتخاب الگو به تعداد تخت وفضاي موجود بستگي دارد .

1- فضاي پيش ورودي :

 اين فضادر ابتداي ورود به ICU قرارگرفته وامكان تعويض لباس (پوشيدن گان وماسك) تعويض كفش وكنترل اوليه بيمار را فراهم مينمايد .بهتراست فضاي ارتباط همراهان با بخش نيز دريك ورودي مجزا پيش بيني گردد . حداقل فضاي موردنيازدراين قسمت 18 مترمربع بوده  (عرض 3 متر، طول 6 متر ) وقفسه هاي مخصوص كفش وگان بايد درآن پيش بيني گردد .

2- فضاهاي درماني :

 اين فضا محوطه استقرار تختها - اتاق عمليات خاص - اتاق ايزوله وايستگاه پرستاري را شامل مي شود .

الف – محوطه استقرار تخت بيماران :

براي يك تخت ICU استاندارد با ابعاد (2*1 ) مي بايست حداقل 240 سانتي متر فضاي خالي درطرفين-يك متر فضا دربالا ويك مترپايين تخت درنظرگرفت كه به اين ترتيب حداقل فضاي موردنيازيك يونيت آي سي يو ، 12 متر مربع مي باشد . ليكن باتوجه به ساخت تختهاي جديد با ابعاد بزرگتر، فضايي به مساحت 20 مترمربع پيشنهاد ميگردد . فضاي مابين تختها را مي توان با استفاده از پارتيشن هاي پيش ساخته فلزي ازيكديگرجدانمود . اين صفحات داراي قطر100 ميليمتربوده وچنانچه براي جداسازي يك يونيت ازواحدهاي پرتونگاري مورد استفاده قرارگيرد قطرآن بايد به 150 ميلي متر افزايش يابد . همچنين ضروري است وسائل به نحوي قرارگيرند كه نقل وانتقال بيماران به سهولت انجام شود . پيشنهاد مي شود خروج بيمار ازبخش از درب مخصوصي كه در منتهااليه محوطه استقرار تخت ها تعبيه شده انجام گيرد .

ب – اتاق عمليات خاص :

اين اتاق درداخل منطقه درماني ICU  ويا درمجاورت بخش قراردارد وبراي اجتناب ازنقل وانتقال اضافي بيماران به سايرواحدهاي پاراكلينيكي مورد استفاده قرار مي گيرد . ازاين اتاق مي توان جهت انجام برخي اعمال جراحي سرپايي  (نظير كت دان و... ) سونوگرافي ، اكوكارديوگرافي و... استفاده نمود . اين اتاق بايد واجد تجهيزات ضروري ازجمله سيستم مانيتورينگ- تجهيزات احياء قلبي ريوي - ستهاي استريل وسايراقلام مورد نياز باشد تا پرسنل نياز به خروج ازاتاق درحين اجراي پروسيجرها را نداشته باشند .

ج – اتاق ايزوله :

بخش ICU بايد داراي حداقل يك اتاق ايزوله با گنجايش استقراريك تخت بيماروكليه تجهيزات ضروري يك يونيت ICU باشد . حداقل فضاي موردنياز براي اين اتاق 20 متر مربع بوده وضروري است داراي سرويس بهداشتي كامل باشد تا كليه احتياجات بيمار بدون نياز به خروج ازداخل اتاق برآورده شود . اتاق ايزوله براساس نوع بيماري بردوگونه طراحي مي گردد :

1-ايزوله مستقيم : دراين نوع ، بيمار داراي عفونت است وتلاش مي گردد ازگسترش عفونت به محيط وساير افراد جلوگيري شود .

2- ايزوله معكوس : دراين نوع ، بيمار ازمحيط وعفونت هايي كه اورا تهديد مي كند محافظت مي گردد .

طبق آخرين پيشنهاد CDC اتاق هاي ايزوله بايد مطابق با تعاريف مجزاي هرنوع ايزوله ايجاد شده و قابل تبديل به يكديگر نمي باشند .

سيستم جريان هواي مثبت يا منفي بسته به نوع ايزوله اي كه مدنظرمي باشد برقرارمي گردد .

د – ايستگاه پرستاري :

درطراحي ايستگاه پرستاري نكته مهم داشتن بيشترين اشراف وديد مستقيم بر روي بيماران مي باشد . دراين محل بايد فضاي كافي جهت استقرارسيستم مانيتورينگ - رايانه - ميزنگارش براي پزشكان وكادر پرستاري - لوازم دفتري مورد نياز - قفسه هاي لازم براي نگهداري اوراق - فرم ها وپرونده ها - صندلي به تعداد كافي - گوشي هاي تلفن و ساير لوازم ضروري پيش بيني گردد .

فضاهاي پشتيباني :

اين منطقه ازبخش ICU محل استقرار اتاقهايي است كه فعاليتهاي تداركاتي وپشتيباني لازم درآنها انجام  ميشود. مهمترين واحدهاي پشتيباني به شرح ذيل مي باشند :

1- اتاق درمان ( TREATMENT )

ابعاد اين اتاق بايد حداقل 15 مترمربع بوده وفضاي كافي جهت نصب قفسه هاي دارويي درآن درنظر گرفته شود . دراين اتاق داروهاي مورد نياز نگهداري ودرهرنوبت پس ازآماده سازي وكنترل توسط پرستار مربوطه به فضاي درماني انتقال وبراي بيماران تجويز مي شود . وجود يك دستگاه يخچال جهت نگهداري برخي داروها و فرآورده ها ضروري است. نصب هواكش وسينك دستشويي ازديگر ملزومات اين اتاق مي باشد . همچنين ساير ابزارهاي مصرفي پزشكي ازجمله آنژيوكت- سوند- ايروي- لوله هاي تراكئوستومي - نخهاي بخيه - ترمومترو... دراين اتاق به ميزان كافي نگهداري مي شود تا بخش ICU درهيچ زماني با كمبود اين اقلام مواجه نگردد .

داروهاي مورد نياز كه ميبايست در قفسه دارويي نگهداري شوند به شرح جدول ذيل ميباشد:

2-اتاقك اندازه گيري گازهاي خوني :

فضائي به مساحت 6 مترمربع جهت قراردادن دستگاه اندازه گيري گازهاي خوني داراي ميز - حداقل يك صندلي ولوازم جانبي دستگاه درنظرگرفته مي شود . مشخصات فيزيكي اين فضا مشابه آزمايشگاه مي باشد .( كف و ديوارها قابل شستشو و داراي كف شوي باشد ) . نكته قابل توجه ، دماي اين فضا است كه درچهارفصل سال بايد بين 25-20 درجه نگهداري شود .

3- انباربخش :

يك اتاق با ابعاد حداقل 10 مترمربع جهت نگهداري ملحفه والبسه تميز - لوازم مصرفي روزانه وسايراقلام جهت مصرف حداكثر يك هفته بايد درنظرگرفته شود .

نكته : ايجاد انباربزرگ ونگهداري دراز مدت اقلام وتجهيزات مختلف توصيه نمي گردد .

4- اتاق شستشوي لوازم آلوده :

يك اتاق با ابعاد حداقل 10 مترمربع داراي كاشيكاري تا ارتفاع 180 سانتي متر - مجهزبه سينك زوج جهت شستشو وبروساژ لوازم پزشكي غير مصرفي آلوده بايد پيش بيني شود . اين لوازم پس ازانتقال به اتاق شستشو در محلول ضدعفوني قرارگرفته سپس توسط فرد مربوطه شستشو وبراي انتقال به CSR آماده ميگردد . نصب هواكش براي اين اتاق الزامي است. همچنين بايد قفسه هاي لازم براي نگهداري موقت وسايل پيش بيني گردد . كليه پرسنلي كه دراين اتاق كارمي كنند بايد مجهزبه پيش بند - ماسك - عينك محافظ ودستكش مقاوم باشند. لذا وجود اين اقلام دراتاق شستشوي ابزار الزامي است .

5- اتاقك شستشوي تي

يك اتاقك  با فضاي 2*1 متر كه تا سقف كاشي كاري شده وداراي حوضچه با ديواره 30 سانتي متر ومحل آويزتي درآن پيش بيني گردد . همچنين اين اتاقك مي بايست داراي آب سرد وگرم ودرصورت امكان قفسه جهت نگهداري موادشوينده وپاك كننده باشد .نصب هواكش نيزضروري مي باشد.

6- اتاقك نگهداري البسه آلوده :

براي اين منظورمي بايست يك اتاق با فضاي 2*1 متركه داراي كاشي كاري وقابليت شستشو باشد درنظر گرفته شود. دراين اتاقك البسه وملحفه هاي آلوده دربين مخصوص نگهداري وبا رعايت نكات بهداشتي ازطريق خروجي مخصوص به واحدلنرژي منتقل مي گردد .

7- اتاق استراحت كادرپرستاري وپزشك مقيم :

دو اتاق با ابعاد حداقل 6 متر مربع جهت استراحت موقت پرسنل وپزشكان درنظرگرفته شود .

8- سرويس هاي بهداشتي :

وجود حداقل دوسرويس بهداشتي ( ايراني وفرنگي ) داراي شرايط بهداشتي با امكان نصب هواكش به ازاء هر 6 تخت مورد نيازمي باشد . همچنين يك سرويس بهداشتي مجزا براي استفاده پرسنل بايددرنظرگرفته شود .

9- اتاق توزيع غذا :

اين اتاق مي بايست داراي شرايط مطلوب بهداشتي ازجمله كاشيكاري ومجهزبه سينك شستشو بوده و ورود پرسنل غيرمرتبط به آن قابل كنترل باشد. دراين محل غذاي مورد نياز ازجمله محلول گاواژ طبق دستور و در شرايط بهداشتي آماده شده و روي ترالي مخصوص قرارمي گيرد وسپس به محوطه تخت ها انتقال مي يابد . سطوح وكف اتاق بايد ازجنس كاشي و سنگ قابل شستشو وفاقد منافذ و شيارباشد .

اتاق كنفرانس :

بيمارستان آموزشي به بيمارستاني اطلاق مي گردد كه وابسته به يك دانشگاه يا دانشكده علوم پزشكي مصوب بوده و بر اساس مقررات شوراي گسترش دانشگاههاي علوم پزشكي رسماً آموزشي اعلام شده باشد. چنانچه بخش ICU در بيمارستان آموزشي واقع شده باشد فعاليت هاي آموزشي به صورت حضور و مشاركت اساتيد در طرح مباحث آموزشي براي كارورزان و دستياران حداقل 5 روز در هفته الزامي است. در بخشهاي آموزشي حضور مستمر دستياران و كارورزان جهت آموزش توسط اساتيد الزامي مي باشد. ساير ملاحظات آموزشي نظير وجود مانكن آموزشي جهت انجام انتوباسيون و ...نيز الزامي مي باشد. بادرنظرگرفتن آموزشي يا غيرآموزشي بودن بيمارستان وهمنين تعداد دستياران ودانشجويان پيش بيني يك اتاق كنفرانس براي ارائه آموزش وبرگزاري كلاس ها مورد نياز مي باشد . ابعاد اين اتاق ( با حداقل 20 مترمربع ) با توجه به تعداد دانشجويان وهمچنين تعداد تخت ICU  متغيرمي باشد . پيش بيني ميز وصندلي به تعداد كافي - وايت برد وسايرلوازم كمك آموزشي ضروري است .

بخش دوم

تاسيسات:

باتوجه به اهميت وحساسيت بخش ICU بايد ازتاسيسات پيشرفته واستاندارد با كارآيي منظم شبانه روزي استفاده نمود .

تاسيسات مورد نياز به دو گروه تقسيم مي شود :

1- تاسيسات پزشكي :

       ·خروجي اكسيژن * 2

       ·خروجي هواي صنعتي * 1

       ·خروجي ساكشن * 2

       ·پريزهاي برق * 8 در دوپانل مجزا

2- تجهيزات غيرپزشكي :

الف – برق اضطراري : اتصال سيستم برق بخش ICU به ژنراتور اضطراري به طوري كه بلافاصله پس ازقطع جريان برق شهري به سيستم اضطراري سوئيچ شده وجريان برق برقرارگردد . همچنين استفاده ازدستگاه UPS به صورت جداگانه براي هرتخت لازم مي باشد . نكته حائز اهميت دراين مورد برقراري فوري جريان برق مي باشد .به همين جهت مي بايست عملكرد سيستم برق اضطراري به صورت روزانه توسط تاسيسات بيمارستان بررسي گردد .

ب – سيستم روشنايي : براي نوردهي مناسب دربخش بايد ازلامپهاي استاندارد به تعداد كافي استفاده شود .

ج – تهويه مطبوع : يكي ازمهمترين مسائل مربوط به بخش مراقبت ويژه استقراريك سيستم تهويه مطبوع مناسب مي باشد كه مي بايست قابليت ايجاد هواي پاك وبا درجه حرارت مناسب را داشته باشد . استفاده ازسيستم تهويه مركزي وهمچنين فيلترهاي ضدميكروب براي بخش ICU توصيه مي گردد .

د – وسايل ارتباطي : بخش ICU مي بايست داراي حداقل دوخط تلفن آزاد با گوشي حافظه دار جهت سهولت برقراري ارتباط با كادر درماني بوده ومحدوديتي دراين زمينه وجود نداشته باشد . همچنين تجهيز اين بخش به سيستم پيچ استاندارد ضروريست .

ه – منبع آب ذخيره : لازم است درهربيمارستان يك منبع آب ذخيره باگنجايش حداقل10هزارليتربراي مواقع اضطراري وقطع آب پيش بيني شده به طوريكه درمواقع قطع آب به هردليل ، بيمارستان وبخشهاي ويژه بتوانند به فعاليت خود تارفع مشكل وبرقراري مجدد آب شهري ادامه دهند. آب ذخيره شده مي بايست به طور متناوب مورد استفاده قرارگرفته وبا آب تازه جايگزين گردد. همچنين مي توان با پمپاژ مداوم ، آب منبع را درسيستم لوله كشي بيمارستان جاري كرد تا هميشه آب تازه دردسترس باشد .

و – سيستم فاضلاب :

بهترين روش دفع فاضلاب براي بخشهاي بيمارستاني استفاده ازسيستم پيش تصفيه در بيمارستان است كه موجب جذب مواد خطرناك درون فاضلاب مانند فلزات سنگين ومواد راديواكتيو مي شود . پس ازانجام اين مراحل فاضلاب باقيمانده به سيستم فاضلاب شهري هدايت مي شود ( بخشنامه سازمان حفاظت محيط زيست ) .بديهي است ورود فاضلاب بيمارستاني به سيستم فاضلاب ويا چاه هاي جذبي مي تواند موجب مخاطرات جبران ناپذيري براي بهداشت عمومي گردد .

ز – دفع زباله :

زباله هاي بخش ICU بايد باتوجه به وضعيت خاص بيماران مي بايست بصورت صحيح دربخش جمع آوري شده وبه اتاق انباشت زباله بيمارستان منتقل گردد . دراين خصوص بايد كليه سطل هاي محوطه درماني ICU را عفوني تلقي كرده و زباله آنها دركيسه هاي مقاوم زردرنگ جمع آوري گردد . براي واحدهاي پشتيباني وغيرمرتبط با بيماران مي توان ازكيسه هاي سياه رنگ استفاده نمود . دراينگونه كيسه ها مي بايست فقط  زباله هاي شبه خانگي مانند كاغذ - باقيمانده غذا وغيره جمع آوري گردد .

ح – سيستم هاي ايمني :

بخش ICU بايد مجهزبه سيستم هاي اعلام حريق ازنوع حساس به دود وحرارت بوده وعملكرد صحيح اين تجهيزات حداقل ماهي يك بار بررسي

گردد.استفاده از چاه ارت و همچنين كليدهاي ضدجرقه ضروري است .

بخش سوم

تجهيزات :

دربخش ICU باتوجه به وجود بيماران بدحال ولزوم انجام اقدامات حياتي براي آنها بايد ازتجهيزات پزشكي پيشرفته به تعداد كافي استفاده نمود .

مهمترين تجهيزات مورد نياز دربخش ICU به شرح ذيل مي باشد :

1- سيستم مانيتورينگ : شامل مانيتور كنار تخت بيمار ومانيتور مركزي به طوري كه عملكرد كليه مانيتورها از طريق پرستار وپزشك مستقر درايستگاه پرستاري قابل رويت باشد . علاوه برسيستم مركزي وجود مانيتور پرتابل يك دستگاه به ازاي هر4 تخت ضروري مي باشد .

اين مانيتورها بايد داراي قابليت هاي زير باشند :

* اندازه گيري غيرتهاجمي فشارخون ( NIBP )

* ثبت مداوم الكتروكارديوگرام ( ECG )

* اندازه گيري تنفس

* اندازه گيري درجه حرارت

* اندازه گيري فشار و ريد مركزي CVP

* اندازه گيري SPO2

2- پالس اكسيمتر: يك دستگاه به ازاي هرتخت

3- تخت مخصوص ICU : بايد ازتختهاي استاندارد كه داراي قابليتهاي زيرباشد استفاده كرد :

v   شكن دار جهت تغيير پوزيشن بيمار ( به بالا- پايين وطرفين)

v   داراي حداقل 2 مترطول و 1 متر عرض

v   داراي ارتفاع مناسب وبا قابليت تغيير ارتفاع

v ازجنس محكم ومقاوم تهيه شده وداراي چرخهاي محكم و روان و ترمزهاي قابل اطمينان بوده همچنين به راحتي قابل شستشو و ضدعفوني باشد .

v   داراي نرده محافظ كناري وهمچنين محل اتصال متعلقات ازجمله پايه سرم باشد.

v   داراي پانل الكتريكي تغييرپوزيشن توسط بيمار وپرسنل باشد.

v    

4- ونتيلاتور : يك دستگاه ونتيلاتور به ازاي هرتخت مورد نياز است .علاوه برآن بايد حداقل يك دستگاه سالم و آماده كاربراي مواقع ضروري درنظرگرفته شود .

اين دستگاه بايد حداقل داراي قابليت هاي زيرباشد :

* CMV

* SIMV

* CPAP

5- ترالي احياء قلبي تنفسي : ترالي كد يك واحد متحرك است كه به منظور احياء قلبي – ريوي طراحي شده است. اين ترالي با تمام داروها وملزومات مورد نياز جهت زمان احياء قلبي – ريوي تجهيزگرديده و دركليه بخشهاي بيمارستان ازجمله بخش ICU قرار مي گيرد تا درمواقع ضروري بربالين بيمار آورده شده ومورد استفاده قرارگيرد . وجود ترالي كد حداقل يك دستگاه به ازاي هر4 تخت ICU ضروري مي باشد .

مشخصات ترالي كد :

«ترالي كد »كه به منظور استفاده توسط تيم اورژانس جهت زمان احياء قلبي – ريوي تجهيزگرديده درمحل هاي استراتژيك بيمارستان و اورژانس قرارگرفته است تا به سرعت بربالين بيمار آورده شده وبا اهداف زيرتوسط تيم مورد استفاده قرار گيرد:

* برقراري وحفظ راه هوايي

* حفظ گردش خون در وضعيت بهينه

* اصلاح و پيشگيري از اختلالات اسيد و باز- آب و الكترونيك

* ارزيابي پاسخ بيمار به اقدامات احياي قلبي ريوي

* آماده سازي بيمار جهت ارجاع به واحد مراقبتهاي ويژه

طبقات ترالي كد شامل 4 كشو و قسمتهاي زيربا ميله هاي محافظ به شرح زير مي باشد :

* فضاي مناسب جهت قرارگرفتن دفيبريلاتور

* دستگيره براي جابجايي ترالي + نرده محافظ درسه طرف

* گيره هاي نگهدارنده تخته احیای  بيمار وكپسول اكسيژن

* محل نصب پايه سرم و سطل زباله در دار

* محل نصب صفحه اطلاعات ( نظيرمحتويات ترالي )

* وزن ترالي بين 30 تا 80 كيلوگرم

داروهاي مورد نياز كه مي بايست درترالي احياء نگهداري شوند به شرح جدول ذيل مي باشد:

6- دستگاه اكسيژن وساكشن پرتابل : علاوه بر وجود تاسيسات مركزي ، وجود يك سيلندر اكسيژن و ساكشن پرتابل به ازاي هرتخت مورد نياز مي باشد .

7- پمپ تزريق : به ازاي هرتخت 2 دستگاه پمپ اینفیوژن  (سرم يا سرنگ ) مورد نياز است .

8- دستگاه الكتروشوك ( دفيبريلاتور ) : حداقل يك دستگاه به ازاي هر6 تخت بايد موجود باشد . همچنين يك دستگاه به صورت ذخيره و آماده كاربايد درهربخش ICU وجود داشته باشد .

9- برانكارد وصندلي چرخدار : حداقل يك دستگاه ازهركدام به ازاي هر6 تخت مورد نياز مي باشد .

10- پايه سرم پرتابل: حداقل يك عدد به ازاء هرتخت مورد نياز است .

11- لارنگوسكوپ با تيغه هاي مختلف : يك دستگاه به ازاي هردوتخت مورد نياز مي باشد .

12- نگاتوسكوپ: يك دستگاه به ازاي هر4 تخت

13- آمبوبگ اطفال وبزرگسال:يك عدد ازهركدام به ازاء هرتخت

14- دستگاه راديولوژي پرتابل : حداقل يك دستگاه دربيمارستان كه براي بخش ICU قابل دسترسي سريع باشد.

15- EKG : يك دستگاه به ازاء هر6 تخت بايد موجود باشد .

16- ستهاي استريل : مهمترين ست هايي كه دربخش ICU بايد موجود باشد شامل: ست رگ گيري وريدي - كت دان - LP - بخيه - CVP- پانسمان وچست تيوپ كه بايد ازهركدام حداقل يك ست دربخش ICU موجود باشد .

نكته : باتوجه به اهميت وظايف و وضعيت بخش ICU بايد لوازم مورد نياز تجهيز حداقل يك تخت اكسترا جهت مواقع ضروري موجود باشد .

بخش سوم

نيروي انساني:

پزشك متخصص سرپرست علمي مي بايست يكي از پزشكان متخصص بيهوشي يا ريه باشد. در ICUهاي تخصصي مثل PICU – NICU – ICU هاي جراحي قلب – جراحي  اعصاب و سوختگي سرپرست علمي مي تواند يكي از پزشكان با تخصص مربوطه باشد. حضور منظم سرپرست علمي در بخش جهت ايفاي نقش صحيح در اداره بخش الزامي مي باشد.

هر شيفت كاري بخش بايد توسط پزشك مقيم ICU اداره شود. هر پزشك مقيم ICU مي تواند حداكثر 6 تخت ICU و 2 تخت Post ICU را نظارت كند. پزشكان مقيم ICU بايد در بخش حضور مداوم و شبانه روزي داشته و محل اقامت وي در اتاق داخل يا مجاور بخش باشد بطوريكه با صرف كمترين زمان در مواقع اضطراري بتوان به او دسترسي داشت.

سرپرست امور پرستاري بايد در بخش حضور منظم و مستمر و برنامه ريزي شده داشته و در اداره امور پرستاري بخش تسلط كافي و نقش صحيح داشته باشد.

حضور منظم كارشناس پرستاري واجد شرايط نظير كاردان پرستاري و بهيار 1 نفر به ازاي هر 2 تخت لازم است. كادر خدماتي زن و مرد 1 نفر به ازاي هر 3 تخت حداقل 1 زن و يك مرد بايد در بخش حضور مستمر داشته باشند. حضور مستمر تكنسين تجهيزات پزشكي واجد شرايط با لوازم يدكي مورد نياز در بيمارستان الزامي است. حضور فوري و بدون قيد و شرط ساير پرسنل در مواقع اضطراري (راديولوژي – آزمايشگاه و ....) الزامي است. در بخش بايد حتي المقدور دسترسي به خط تلفن با امكانات حافظه و تماس فوري وجود داشته باشد.

تهیه وتنظیم:دکتر مریم طبا طبا یی

متخصص بیهوشی

کارشناس اعتباربخشی بخشهای ویژه